nga Pal Nikolli
- Gurët që flasin.
Nëpër male dhe lugina të Veriut, ngrihen kullat. Jo thjesht mure guri, por jehona e një kombi që ka jetuar në çdo gur dhe çdo hark. Ato mbajnë histori, kujtime, dhe dhimbjet e paraardhësve. Kur shikojmë kulmet e tyre, shohim rrënjët e një identiteti që ka mbijetuar shekuj.
- Heshtja e shtetit.
Dhe sot, këto kulla po vdesin. Nuk shemben nga koha, por nga indiferenca. Ligjet ekzistojnë vetëm në letër; realiteti i ftohtë është se komunitetet e varfra detyrohen t’i shesin ose t’i braktisin, ndërsa shteti shikon pa vepruar. Varfëria shfrytëzohet si justifikim, por në fakt ajo është vetëm pretekst për një krim të heshtur.
- Çdo mur, një kujtim që shuhet.
Çdo kulm që shembet është një histori që shuhet, çdo mur i rrëzuar është një kujtim që fshihet. Gurët qajnë, dhe ata që nuk dëgjojnë janë bashkëfajtorë. Ndërtesat moderne pa identitet zëvendësojnë trashëgiminë, dhe me çdo gur të rrëzuar largohet një pjesë e shpirtit kombëtar.
- Heshtja e shoqërisë.
Më e tmerrshme se vetë shkatërrimi është heshtja e shoqërisë. Ndërkohë që promovohen imazhe sipërfaqësore të “turizmit modern”, monumentet autentike që mund të ishin baza e një turizmi kulturor serioz zhduken. Ky është një vizion i shkurtër: momenti i fitimit vlen më shumë se identiteti dhe kujtesa.
- Rrënjët që humbin.
Kullat nuk janë thjesht gurë. Ato janë kujtesa jonë, historia jonë, lidhja me të kaluarën dhe shpresa për të ardhmen. Kur ato bien, humbim më shumë se arkitekturën; humbim vetë rrënjët e kombit. Heshtja dhe indiferenca e sotme janë bashkëfajësi.
- Alarm për ndërgjegjen.
Çdo ditë që kalon pa veprim është një ditë që shuan një pjesë të shpirtit tonë. Kur kullat qajnë dhe gurët flasin, ne duhet të dëgjojmë. Një komb pa kujtesë është një trup pa zemër; dhe ne po e shohim atë trup duke u shkatërruar para syve tanë. Ky nuk është thjesht një krim ndaj gurit; është një krim ndaj kujtesës, ndaj identitetit, ndaj vetes.
