nga Prof.Dr.Pal Nikolli
Reshjet bien si gjithmonë, lumenjtë ndjekin shtratin që u është caktuar prej shekujsh, ndërsa toka përpiqet të përballojë peshën e ujit. Ajo që ndryshon përveç klimës është edhe dora e njeriut: mënyra si ndërtojmë, si shkatërrojmë dhe si shpërfillim dijen.
Përmbytjet janë kujtesë kolektive e një shoqërie që ka harruar se infrastruktura nuk është dekor, por sistem jetik. Ato zbulojnë boshllëqet e një shteti që ka hequr dorë nga planifikimi, nga mirëmbajtja dhe nga respekti për profesionistin. Kur argjinaturat shemben, kur kanalet mbushen me mbeturina dhe grykëderdhjet mbyllen nga neglizhenca, uji thjesht bën atë që i lejohet të bëjë: pushton.
Paradoksi është i dhimbshëm. Një vend me reliev të favorshëm, me disnivele natyrore që e ndihmojnë kullimin, sillet sikur është i pafuqishëm përballë reshjeve. Ndërkohë, shoqëri që jetojnë nën nivelin e detit mbijetojnë falë mendimit afatgjatë, disiplinës institucionale dhe vlerësimit real të mjedisit. Diferenca nuk është gjeografia, por kultura e qeverisjes.
Në rrënjë të kësaj krize qëndron një bashkëjetesë e rrezikshme: mosdija dhe abuzimi. Kur vendimet teknike merren pa kompetencë dhe investimet kthehen në plaçkë, pasojat janë të pashmangshme. Infrastrukturat ujore, të ndërtuara me mund dhe sakrificë ndër vite, lihen të amortizohen deri sa shndërrohen në relike të pavlera. Tokat që dikur ujiteshin dhe prodhonin, sot përmbyten ose thahen, sipas humorit të një sistemi të braktisur.
Kjo nuk është thjesht çështje inxhinierike; është çështje morale. Sepse të mos dëgjosh ekspertin do të thotë të zgjedhësh verbërinë. Të mos mirëmbash veprat publike do të thotë të pranosh shkatërrimin si normalitet. Dhe të quash fatkeqësi atë që është produkt i ndërhyrjeve të pamenduara, është të heqësh përgjegjësinë nga vetja.
Uji, në këtë histori, na tregon se sa larg jemi nga një shtet funksional dhe se sa afër kaosit të vetëkrijuar jemi. Derisa të kuptojmë se menaxhimi i mjedisit kërkon dije, ndershmëri dhe vizion, edhe reshjet e tjera do të na gjejnë të papërgatitur. Dhe çdo përmbytje do të jetë një aktakuzë e re kundër një shoqërie që refuzon të mësojë nga gabimet e saj.
