Takimi i parë mes Donald Trump dhe presidentit kolumbian Gustavo Petro ka prodhuar një rezultat konkret, pasi Uashingtoni dhe Bogota kanë njoftuar një bashkëpunim të drejtpërdrejtë për ndjekjen e tre prej figurave më të fuqishme të trafikut të drogës në Kolumbi. Të kërkuar nga autoritetet amerikane, tre burrat udhëheqin organizata kriminale me prejardhje të ndryshme, por kanë të përbashkët rolin kyç në zinxhirin e narkotrafikut në vendin që mbetet prodhuesi më i madh i kokainës në botë. Veprimtaria e organizatave që ata drejtojnë ushqen konfliktin e armatosur që ka përfshirë Kolumbinë për më shumë se gjashtë dekada dhe ka shkaktuar pasoja të rënda humanitare. Sulmet me dronë, bombardimet, zhvendosjet me forcë të popullsisë, rrëmbimet dhe rekrutimi i adoleshentëve si luftëtarë janë fenomene pothuajse të përditshme në disa rajone të vendit.
Yovanis de Jesús Ávila Villadiego, i njohur me pseudonimin Chiquito Malo, mori drejtimin e kartelit Clan del Golfo, organizata më e madhe kriminale në Kolumbi, pas arrestimit në tetor 2021 të paraardhësit të tij Dayro Antonio Usuga, të njohur si Otoniel. Ky i fundit u kap në një operacion që u cilësua si goditja më e rëndësishme ndaj karteleve të drogës që nga vdekja e Pablo Escobar në vitin 1993. Pas ekstradimit të Otonielit në Shtetet e Bashkuara dhe dënimit të tij me 45 vjet burg, Chiquito Malo doli fitues nga konflikti i brendshëm për pushtet dhe nisi një proces konsolidimi dhe zgjerimi të aktivitetit të kartelit.
Clan del Golfo, i cili ka origjinën në lëvizjet paramilitare të ekstremit të djathtë të viteve 1980 dhe 1990, besohet se numëron mes 6,000 dhe 7,000 luftëtarë dhe bashkëpunëtorë dhe është i përfshirë kryesisht në trafikun e kokainës, minierat e paligjshme të arit dhe trafikimin e emigrantëve të parregullt. Sipas Elizabeth Dickinson nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave, Chiquito Malo i ngjan më shumë një teknokrati sesa një bosi klasik droge, duke vepruar me logjikë biznesi për të forcuar organizatën. Rivalët e tij shpesh përfundojnë të vrarë, ndërsa pas njoftimit të bashkëpunimit mes Bogotës dhe Uashingtonit, Clan del Golfo pezulloi negociatat e paqes me qeverinë Petro, të cilat zhvilloheshin në Katar.
Një tjetër figurë kyçe është Nestor Gregorio Vera, i njohur si Iván Mordisco. Kur guerilët marksistë të FARC nënshkruan marrëveshjen historike të paqes në vitin 2016, ai ishte vetëm një komandant i nivelit të mesëm që vepronte në xhunglën e Amazonës. Ai refuzoi të çarmatosej dhe me kalimin e viteve u shndërrua në një nga kriminelët më të fuqishëm të vendit, duke udhëhequr fraksionin disident EMC, të përfshirë në trafikun e drogës dhe shpyllëzimin për zgjerimin e blegtorisë. Iván Mordisco konsiderohet sot personi më i kërkuar në Kolumbi dhe qeveria Petro ka ofruar një shpërblim prej gati një milion dollarësh për informacion që çon në kapjen e tij. Në prill 2023, ai u shfaq publikisht për herë të vetme të njohur, i veshur me rroba kamuflazhi dhe syze të errëta, duke shpallur nisjen e negociatave me qeverinë, të cilat më pas dështuan.
I treti është Pablito, emri i vërtetë i të cilit është Gustavo Aníbal Giraldo, një nga figurat më të dhunshme të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Ai drejton Frontin Domingo Lain, një nga më të pasurit brenda ELN-së, organizatë e themeluar në vitin 1964 dhe e frymëzuar nga ideologjia e Che Guevarës. ELN vlerësohet të ketë rreth 5,800 anëtarë dhe të veprojë në më shumë se 20 për qind të komunave të Kolumbisë, veçanërisht pranë kufirit me Venezuelën, duke u financuar nga trafiku i drogës, minierat e paligjshme dhe rrëmbimet për shpërblim. Sipas ekspertëve, Pablito është një nga komandantët më të rëndësishëm të organizatës në aspektin ekonomik dhe ushtarak dhe dyshohet se ka urdhëruar sulmin me makinë-bombë ndaj një shkolle ushtarake në Bogota në vitin 2019, ku humbën jetën 23 persona, një ngjarje që çoi në ndërprerjen e negociatave të paqes.
