nga Pal Nikolli
Universiteti është, në thelb, tempull i dijes dhe dialogut. Ai nuk është hapësirë frike, por laborator mendimi; nuk është skenë pushteti, por arenë argumenti. Megjithatë, herë pas here, në auditor shfaqet një figurë paradoksale: pedagogu i ashpër, nervoz, i papërmbajtshëm, jo si shenjë force, por si simptomë e dobësisë.
Ekziston një ligj i heshtur në jetën akademike: sa më e brishtë të jetë përmbajtja, aq më i fortë bëhet zëri.
Pedagogu i paaftë jeton me ankthin e zbulimit. Çdo pyetje e thelluar nga një student nuk është thjesht kërkesë për sqarim; është kërcënim për autoritetin e tij formal. Në vend që të përgjigjet me argument, ai përgjigjet me ton. Në vend që të hapë debat, e mbyll atë me notë. Në vend që të pranojë kufijtë e vet, ndërton murin e frikës.
Këtu fillon deformimi etik i misionit universitar.
Autoriteti i vërtetë lind nga kompetenca. Ai është i qetë, sepse është i sigurt. Ai nuk ka nevojë të poshtërojë për të ruajtur dinjitetin. Një pedagog i formuar thellë mund të thotë “nuk e di” pa u ndjerë i kërcënuar, sepse e di se dija është proces, jo pronë private. Përkundrazi, autoriteti i rremë është i zhurmshëm. Ai ushqehet me distancë hierarkike dhe mbahet gjallë nga frika.
Në këtë kontekst, ashpërsia bëhet mekanizëm mbrojtës. Është psikologjia klasike e kompensimit: boshllëku mbulohet me dominim. Ironia, tallja, nota si mjet ndëshkimi, të gjitha këto nuk janë shenja rigoroziteti akademik, por simptoma të pasigurisë profesionale.
Por problemi nuk është vetëm individual.
Kur sistemi universitar nuk vlerëson cilësinë, kur promovimi nuk bazohet në meritë, kur kërkimi shkencor zëvendësohet me formalizëm burokratik, krijohet terren për mediokritetin agresiv. Në një mjedis ku llogaridhënia mungon, arroganca lulëzon. Dhe në këtë klimë, studenti, që duhet të jetë qendra e procesit, shndërrohet në subjekt presioni.
Ironikisht, pedagogët më të ditur janë shpesh më të përulur. Ata e kuptojnë se dija është horizont që zgjerohet vazhdimisht. Ata nuk ndihen të rrezikuar nga pyetjet; përkundrazi, i stimulojnë ato. Ata nuk e ndërtojnë autoritetin mbi frikën, por mbi besimin intelektual.
Një universitet ku mbizotëron frika nuk prodhon mendim kritik; prodhon heshtje. Dhe heshtja është armiku më i madh i shkencës.
Në fund, duhet të shtrojmë një pyetje themelore: çfarë lloj autoriteti duam në auditor? Atë që imponon, apo atë që ndriçon? Sepse historia e dijes na mëson një të vërtetë të thjeshtë: pushteti kalon, por kompetenca mbetet. Frika harrohet, por ndikimi i një pedagogu të mirë zgjat dekada.
Arroganca është zhurmë kalimtare. Dija është qetësi e përhershme.
Dhe universiteti duhet të zgjedhë mes tyre.
