Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale ka miratuar Udhëzimin nr. 122, datë 6.2.2026, “Për mënyrën e paraqitjes së të dhënave statistikore për programin e ndihmës ekonomike, të aftësisë së kufizuar dhe të shërbimeve të përkujdesjes shoqërore”, një akt që riorganizon të gjithë sistemin e raportimit social në vend dhe shfuqizon Udhëzimin nr. 1945, datë 4.10.2010. Udhëzimi i ri zbërthen teknikisht treguesit e përcaktuar në VKM nr. 617/2021 dhe vendos një kornizë të unifikuar raportimi për bashkitë, drejtoritë rajonale dhe nivelin qendror.
Në thelb, ky udhëzim synon standardizimin e mbledhjes, përpunimit dhe transmetimit të të dhënave statistikore për tre shtyllat kryesore të politikës sociale: ndihmën ekonomike, pagesat për personat me aftësi të kufizuara dhe shërbimet e përkujdesjes shoqërore. Procesi mbështetet në Regjistrin Elektronik Kombëtar dhe në sistemin e menaxhimit të informacionit, duke krijuar një zinxhir raportimi të strukturuar nga bashkitë deri në ministri.
Për programin e ndihmës ekonomike, Shërbimi Social Shtetëror do të mbledhë dhe përpunojë të dhëna të detajuara mbi numrin e familjeve përfituese nga buxheti qendror dhe vendor, përbërjen familjare, familjet me persona me aftësi të kufizuara, familjet që u përkasin minoriteteve rome dhe egjiptiane, familjet me kryefamiljare gra, si dhe fondet e përdorura. Për herë të parë raportimi përfshin në mënyrë të strukturuar edhe lëvizjet hyrje-dalje në skemë, arsyet e tyre, kohëzgjatjen në përfitim, rastet e dyfishimit të ndihmës dhe numrin e fëmijëve përfitues sipas grup-moshës, gjinisë dhe llojit të arsimit që ndjekin. Gjithashtu raportohen kompensimet për energjinë elektrike dhe ndjekjen e arsimit të detyrueshëm.
Raportimi për këtë program bëhet çdo dy muaj nga bashkitë (brenda datës 10 të muajit pasardhës), më pas nga drejtoritë rajonale (brenda datës 15) dhe në fund nga Shërbimi Social Shtetëror në ministrinë përgjegjëse (brenda datës 30), duke krijuar një cikël të qartë kohor monitorimi.
Në lidhje me programin për personat me aftësi të kufizuara, udhëzimi kërkon segmentim të detajuar sipas gjinisë, grup-moshës, llojit të dëmtimit dhe kategorive përfituese. Raportohen të verbrit, paraplegjikët dhe tetraplegjikët, numri i ndihmësve personalë, kryefamiljarët me aftësi të kufizuara, përfituesit e paketave higjieno-sanitare dhe kompensimeve për energji e telefoninë fikse, si dhe fondet e përdorura për secilën kategori. Një element i rëndësishëm është evidentimi i përfituesve për herë të parë dhe referimeve për shërbime sipas tipologjisë, çka krijon mundësi për analiza dinamike mbi aksesin dhe nevojat reale.
Ndërsa për shërbimet e përkujdesjes shoqërore, udhëzimi ndërton një hartë të plotë të shërbimeve publike dhe jopublike (rezidenciale dhe ditore) për fëmijët, të rinjtë, gratë, të moshuarit dhe personat me aftësi të kufizuara. Raportohen numri i shërbimeve, numri i përfituesve sipas moshës, gjinisë, statusit social, arsimor e familjar, gjendjes shëndetësore dhe burimit të financimit. Për herë të parë përfshihen sistematikisht edhe shërbimet e ofruara nga OJF-të vendëse apo të huaja dhe subjektet private, duke dhënë një panoramë të plotë të ekosistemit social në vend.
Krahasuar me udhëzimin e vitit 2010, ndryshimi është i dukshëm në disa drejtime. Së pari, sistemi kalon nga një model raportimi kryesisht manual në një model të integruar elektronik. Së dyti, segmentimi i të dhënave është shumë më i detajuar, me ndarje sipas gjinisë, grup-moshës, përkatësisë etnike, statusit social dhe llojit të shërbimit. Së treti, përfshihen tregues të qartë financiarë për fondet e përdorura, duke lidhur drejtpërdrejt statistikat sociale me analizën buxhetore. Së katërti, vendosen afate të qarta raportimi me përgjegjësi të përcaktuara në çdo nivel institucional.
Shfuqizimi i Udhëzimit nr. 1945/2010 dhe hyrja në fuqi e aktit të ri pas botimit në Fletoren Zyrtare shënojnë një riformatim të plotë të mënyrës se si shteti monitoron dhe vlerëson politikat sociale. Nëse zbatohet me rigorozitet, kjo kornizë e re mund të përmirësojë ndjeshëm transparencën, planifikimin buxhetor dhe targetimin e mbështetjes për shtresat në nevojë, duke e bërë sistemin e mbrojtjes sociale më të matshëm dhe më të orientuar drejt rezultateve.
