Qeveria shqiptare pritet të kalojë për miratim një prej dokumenteve më të rëndësishme strategjike në fushën e mjedisit dhe ekonomisë: Kontributin Kombëtar të Përcaktuar 3.0 (KKP 3.0). Ky draft-vendim përcakton angazhimet e reja të vendit për reduktimin e gazeve me efekt serrë dhe përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike për dekadën 2026–2035.
Dokumenti i ri vjen si një domosdoshmëri, pas konstatimeve se plani i mëparshëm (KKP 2.0 i vitit 2021) shfaqi mangësi në zbatim dhe mungesë të theksuar të mekanizmave monitorues. Sipas relacionit zyrtar të përgatitur nga institucionet mjedisore, KKP 3.0 synon të vendosë objektiva më realistë dhe të matshëm. Rëndësi e veçantë i është kushtuar harmonizimit të plotë me Planin Kombëtar të Energjisë dhe Klimës, duke i dhënë fund mospërputhjeve strategjike të së shkuarës dhe duke iu përgjigjur detyrimeve që rrjedhin nga procesi i anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Fatura financiare e sfidës klimatike
Ndonëse miratimi i këtij dokumenti nuk prodhon efekte të menjëhershme buxhetore, ai shërben si një hartë orientuese për investimet madhore të dekadës së ardhshme. Shifrat e përllogaritura për përballimin e kësaj sfide janë masive.
Për zbutjen e ndryshimeve klimatike, pra reduktimin e emetimeve, nevojat për investime variojnë nga rreth 2.6 miliardë euro në skenarin bazë, deri në 6.9 miliardë euro nëse aplikohen politika akoma më agresive. Ndërkohë, për masat e përshtatjes—të cilat synojnë mbrojtjen e sektorëve jetikë nga goditjet klimatike—fatura llogaritet në rreth 9.8 miliardë dollarë për periudhën e ardhshme dhjetëvjeçare.
Këto fonde nuk do të rëndojnë vetëm mbi arkën e shtetit. Ato pritet të mobilizohen përmes një ndërthurjeje mes buxhetit kombëtar e vendor, fondeve ndërkombëtare (si Fondi i Gjelbër i Klimës apo Bashkimi Evropian) dhe, thelbësisht, përmes thithjes së investimeve private.
Sektorët në fokus të tranzicionit
Strategjia e re do të prekë drejtpërdrejt shtyllat kryesore të ekonomisë shqiptare. Për reduktimin e emetimeve, fokusi do të jetë te transformimi i sektorit të energjisë, proceseve industriale, zhvillimit të bujqësisë, si dhe menaxhimit të mbetjeve dhe hapësirave pyjore.
Nga ana tjetër, masat mbrojtëse do të përqendrohen te parandalimi i dëmeve në infrastrukturën urbane, turizëm dhe transport, fusha këto që mbeten tejet të cenueshme ndaj fenomeneve ekstreme të motit.
Ekspertët që kanë hartuar dokumentin vlerësojnë se, ndonëse kostot e këtij tranzicioni të gjelbër janë të larta, fatura e mosveprimit përballë krizës klimatike do të ishte shumë herë më e rëndë për stabilitetin makroekonomik të vendit. Drafti, pasi të mbyllë fazën e konsultimeve publike, do t’u dërgohet për mendim ministrive të linjës përpara se të marrë vulën përfundimtare nga Këshilli i Ministrave.
