nga Prof.Dr.Pal Nikolli
Në çdo shoqëri demokratike, rinia përfaqëson energjinë, idealizmin dhe potencialin për ndryshim. Por kur kjo energji vendoset në qendër të vendimmarrjes pa përvojën dhe pjekurinë e nevojshme, ajo mund të kthehet nga një aset në një rrezik serioz për stabilitetin institucional. Në vende si Shqipëria, ku shteti ende përballet me sfida strukturore dhe tranzicioni demokratik nuk është plotësisht i konsoliduar, eksperimentet me të rinjtë në qeveri shpesh rezultojnë më shumë fatale sesa transformuese.
Problemi nuk qëndron te mosha biologjike, por te mungesa e përvojës reale në administrim, në njohjen e mekanizmave shtetërorë dhe në përballjen me kriza komplekse. Qeverisja nuk është një laborator ku provohen ide të papjekura; ajo është një proces që kërkon balancë midis vizionit dhe eksperiencës. Një i ri mund të ketë ide të shkëlqyera, por pa një themel të fortë praktik, këto ide shpesh mbeten në nivelin e sloganeve.
Në realitetin shqiptar, shpeshherë “rinovimi” politik përdoret si fasadë. Të rinjtë vendosen në poste kyçe jo për meritë, por si pjesë e një strategjie imazhi, duke i kthyer ata në instrumente të bindjes dhe jo në aktorë të pavarur. Kjo krijon një paradoks të rrezikshëm: në emër të së resë, prodhohet një vazhdimësi e së vjetrës, por me më pak përgjegjësi dhe më pak kapacitet për të menaxhuar pasojat.
Një tjetër aspekt problematik është mungesa e mentorimit. Në vend që të ndërtohet një zinxhir i shëndetshëm i trashëgimisë institucionale, ku përvoja transferohet gradualisht te brezat e rinj, shpesh ndodh një ndërprerje brutale: përvoja përjashtohet, ndërsa rinia hidhet në ujëra të thella pa mbështetje. Rezultati është i parashikueshëm: vendime të nxituara, politika të paqëndrueshme dhe kosto të larta për qytetarët.
Historia e tranzicionit shqiptar ka treguar se institucionet nuk forcohen përmes improvizimit. Ato kërkojnë kohë, profesionalizëm dhe mbi të gjitha përgjegjësi. Kur këto elemente zëvendësohen me entuziazëm të pakontrolluar, pasojat nuk janë thjesht politike, por prekin drejtpërdrejt jetën e përditshme të qytetarëve, nga ekonomia te drejtësia dhe shërbimet publike.
Megjithatë, zgjidhja nuk është përjashtimi i të rinjve nga qeverisja. Përkundrazi, ajo që kërkohet është integrimi i tyre i mençur dhe gradual, në një sistem që vlerëson meritën dhe garanton mentorim. Të rinjtë duhet të jenë pjesë e vendimmarrjes, por jo si eksperimente; ata duhet të rriten brenda institucioneve, duke fituar përvojë dhe duke ndërtuar autoritet profesional.
Në fund, një shtet serioz nuk ndërtohet mbi eksperimente të rrezikshme, por mbi ekuilibër. Rinia është e ardhmja, por e ardhmja nuk mund të ndërtohet duke rrezikuar të tashmen.
