E mora këtë pasdite, me një shpejtësi të jashtëzakonshme, romanin në PDF të shkrimtarit Ahmet Prençi, një shqiptar shumë i dashur për shpirtin tim, si shkrimtar profesionist dhe si njeri mbi të gjitha. Një njeri i rrallë për kohët që po jetojmë, por me një karakter sa një komb i tërë, që të bën t’i duash të gjithë shqiptarët, sidomos veriorët, prej nga vjen edhe ai, të bën të dëshirosh të jesh nga Reçi, Lura e Dibrës. Lexova disa dhjetëra faqe menjëherë sapo mora emailin dhe mendoj se “Ministri” është një roman që flet për më shumë se një vend.
Ka libra që i përkasin një realiteti të caktuar, dhe ka të tjerë që e tejkalojnë atë. “Ministri” i Ahmet Prençit bën pikërisht këtë të dytën. Edhe pse rrëfen një Shqipëri në tranzicion, ajo që të godet si lexues është se kjo histori nuk ndalet në kufij – ajo tingëllon thellësisht e njohur edhe për ne që kemi jetuar realitete të ngjashme.
Si lexuese që e përjeton tranzicionin në Rumani, e gjej veten të reflektuar në çdo shtresë të këtij romani. Qyteti që ndërton heshtjen e vet, politika që premton dhe harron, njerëzit që luhaten mes shpresës dhe lodhjes – janë përvoja që nuk janë vetëm shqiptare. Janë ballkanike. Janë tonat.
Figura e Sidrit Shpatit nuk është thjesht një personazh; ai është një tipologji që e kemi parë edhe këtu: politikani i ndarë mes idealit dhe realitetit, mes dëshirës për ndryshim dhe mekanizmave që e bëjnë atë pothuajse të pamundur. Po ashtu, miti i “shpëtimit nga jashtë”, besimi tek Perëndimi si zgjidhje, rezonon fort me një shoqëri që ka kërkuar shpesh përgjigje përtej vetes.
Ajo që e bën romanin edhe më të fuqishëm është fakti se Ahmet Prençi duket sikur “na ka marrë faqen” edhe neve, rumunëve. Ai ka kapur me një saktësi të habitshme jo vetëm realitetin shqiptar, por një gjendje më të gjerë post-komuniste: tranzicionin e pafund, demokracinë e brishtë, zhgënjimin që përsëritet dhe shpresën që nuk shuhet plotësisht.
“Ministri” nuk është vetëm një roman i realitetit shqiptar – është një pasqyrë e përbashkët. Një dëshmi se historitë tona, edhe pse të ndara nga kufijtë, kanë ndjekur shpesh të njëjtën rrugë.
Një libër që të bën të reflektosh jo vetëm për një vend, por për të gjithë ne që kemi kaluar nëpër të njëjtën histori.
Urime nga zemra, Meti!
