Guxim. Vullnet. Qëndrueshmëri. Ëndrra Amerikane është ndërtuar mbi besimin e guximshëm se kushdo mund të arrijë majat
Çdo fëmijë i shkollës fillore është i mbushur me besimin se kushdo mund të bëhet president i Shteteve të Bashkuara. Ose një megayll i hip-hopit. Ose një miliarder i hapësirës. Ideja është po aq e vjetër sa Republika dhe qëndron në mënyrë të vetëdijshme në kontrast me Evropën e mbushur me klasa ku perspektivat e dikujt shpesh përcaktoheshin që në lindje.
Ky ideal gjithmonë ka pasur heronjtë e tij: nga Alexander Hamilton, emigranti jetim që krijoi sistemin e parë financiar të Amerikës, te Andrew Carnegie, i cili kaloi nga puna si adoleshent i një fabrike tekstili në krijimin e një perandorie të madhe çeliku. Që nga viti 1917, kjo ka qenë tema e parë e Forbes. Pra, në nder të gjysmëpesëqindvjetorit të Amerikës, ne e konsiderojmë veten të kualifikuar në mënyrë unike për të renditur 250 amerikanët më të mëdhenj të gjallë që kanë krijuar vetë jetën. (Lista e 250 amerikanëve më të mëdhenj historikë do të publikohet të premten).
Për të identifikuar këta revolucionarë, fillimisht shqyrtuam arkivin 109-vjeçar të Forbes për tregime klasike të kapitalizmit sipërmarrës. Pastaj pyetëm grupin tonë aktual të reporterëve të njohur mbi idetë e tyre. Ne anketuam inteligjencën artificiale, duke drejtuar qindra pyetje përmes ChatGPT dhe Gemini. Ndërsa i kushtuam rëndësi të madhe miliarderëve të pasur, përfshimë gjithashtu shkencëtarë pionierë, gjyqtarë të Gjykatës së Lartë dhe të tjerë, “pasuria” e të cilëve matet në influencën e tyre, jo vetëm në para.
Më pas, i kaluam emrat para një paneli gjyqtarësh ekspertë: DeAngela Burns-Wallace, CEO e Fondacionit Kauffman; Keith Dunleavy, Themelues i Inovalon; Rich Karlgaard, Ish-Botues i Forbes; Steven Klinsky, Themelues dhe CEO i New Mountain Capital; Jim McKelvey, bashkëthemelues i Block (më parë Square); dhe Ryan Rippel, CEO i NextLadder Ventures.
Një burim i paçmuar ishte Self-Made Score i Forbes, një renditje nga 1 deri në 10 që përcakton “distancën e përshkuar” nga secili individ – duke ndarë ata që filluan pa asgjë nga ata me një avantazh të madh. Vetëm ata që renditeshin në vendin e nëntë ose të dhjetë e kaluan kategorinë. Renditja përfundimtare përfshin suksesin financiar, pengesat e kapërcyera dhe ndikimin e qëndrueshëm. Mes 20 emrave të parë nga lista e Forbes, përzgjedhur nga MAPO, figuron edhe filantropi George Soros, aq i përfolur në mjedeset politike shqiptare.
Lista e FORBES 250 – Ja 20 amerikanët më të mëdhenj që së pari kanë bërë veten
1. Oprah Winfrey, 72 vjeç
E lindur nga një nënë adoleshente, Winfrey u rrit në një fermë rurale në Misisipi. Në moshën 9 vjeç ajo u rrëmbye nga një kushëri; në moshën 14 vjeç lindi një djalë, i cili vdiq pas lindjes. Falë një programi federal, ajo ndoqi një shkollë të pasur periferike ku zbuloi një talent për të folur në publik dhe për të debatuar, gjë që i siguroi një punë me kohë të pjesshme në radio dhe, më vonë, një bursë për në Universitetin Shtetëror të Tenesit. Në vitin 1984 mori përsipër të frejtonte një emision të mëngjesit në Çikago që përfundimisht e shndërroi atë në një markë mediatike kombëtare.
2. Harold Hamm, 80 vjeç
Fëmija i 13-të i bashkëpronarëve të Oklahomës, kujtimi më i hershëm i Hamm është mbledhja e domates me këmbët e zbathura. Ai ndërtoi kompaninë e tij të kamionëve që transportonte ujë për nga fushat e naftës, pastaj në vitin 1971 mori një kredi për të shpuar pusin e tij të parë. Pionieri i frackingut ndihmoi që SHBA-të të bëheshin prodhuesi më i madh i naftës në botë.
3. David Steward, 74 vjeç
Babai i tij punonte si mekanik, pastrues dhe mbledhës mbeturinash për të mbështetur tetë fëmijë. I rritur në Misurin e ndarë, Steward ishte pjesë e një grupi që bënte punë të ndryshme si adoleshent. Ai u bashkua me ekipin e basketbollit të shkollës së mesme dhe fitoi një bursë kolegji. Edhe pasi bashkëthemeloi për herë të parë World Wide Technology, tani një nga kompanitë më të mëdha të shërbimeve të IT-së në planet, ai ndonjëherë jetonte pa të ardhura dhe një herë tjetër ou sekustrua makina për shkak të detyrimeve.
4. Thomas Peterffy, 81 vjeç
Në vitin 1965, një 21-vjeçar Peterffy mbërriti në aeroportin John F. Kennedy pothuajse pa para pasi iku nga Hungaria komuniste, duke shpresuar të jetonte me të atin. I kthyer me 100 dollarë, ai gjeti një punë si programues dhe kurseu mjaftueshëm për të blerë vendin në Bursën Amerikane. Ai vazhdoi të ishte pionier i tregtisë dixhitale të automatizuar me firmën e tij Interactive Brokers.
5. LeBron James, 41 vjeç
Nëna e tij adoleshente luftoi për të gjetur një punë të qëndrueshme ose një shtëpi, duke e bërë atë të zhvendosej dhjetëra herë brenda tre vjetësh. Në moshën 9 vjeç, jetim nga Akron, Ohio, u zhvendos me familjen e një trajneri vendas, i cili e prezantoi me basketbollin. I zgjedhur si profesionist në vitin 2003, menjëherë pas shkollës së mesme, ai u bë lojtari i parë aktiv i NBA-së që u bë edhe miliarder.
6. Jan Koum, 50 vjeç
Pasi emigroi në moshën 16 vjeç nga Ukraina në Mountain View, Kaliforni, Koum dhe nëna e tij u zhvendosën në një shtëpi të vogël me dy dhoma gjumi me ndihmën e qeverisë. Ai nënshkroi marrëveshjen për t’ia shitur WhatsApp, të cilin e bashkëthemeloi, Meta-s në të njëjtën ndërtesë ku dikur qëndronte në radhë për të mbledhur kupona ushqimore.
7. Dolly Parton, 80 vjeç
Këngëtarja e muzikës country u rrit “në varfëri të plotë” me 11 vëllezërit e motrat e saj në një kasolle në Tenesi pa ujë të rrjedhshëm ose energji elektrike. Ajo u zhvendos në Nashville pas shkollës së mesme, duke përdorur talentin e saj në shkrimin e këngëve për të shkruar 10 hitet më të mira për artistë si Kitty Wells dhe Hank Williams Jr. përpara se të bëhej një yll më vete.
8. Bill Clinton, 79 vjeç
Clinton, babai i të cilit vdiq para se të lindte ai, ishte i vendosur të bëhej presidente e Shteteve të Bashkuara që në moshë të re, pavarësisht se u rrit në një familje të prekur nga varfëria dhe dhuna në familje. Më vonë ai mori një bursë në Universitetin Georgetown, fitoi një bursë prestigjioze Rhodes dhe ndoqi Shkollën e Drejtësisë në Yale. Ai u bë profesor drejtësie përpara se të zgjidhej prokuror i përgjithshëm i Arkansasit, pastaj guvernator dhe më pas presidenti i 42-të.
9. Diane Hendricks, 79 vjeç vjeçe
Hendricks u bë nënë adoleshente në moshën 17 vjeçe, duke e detyruar të braktiste shkollën. Më vonë ajo punoi si një Playboy Bunny për të mbështetur fëmijën e saj përpara se të takonte bashkëshortin e saj të dytë, Ken. Ata bashkëthemeluan ABC Supply, një nga firmat më të mëdha të furnizimit në ndërtim, dhe e drejtuan atë së bashku deri në vitin 2007, kur ai vdiq pasi ra nga një çati ku po kontrollonte ndërtimin.
10. J.D. Vance, 41 vjeç
I rritur në Rust Belt të Ohajos, Vance u përball me vështirësi financiare dhe paqëndrueshmëri familjare për shkak të mungesës së babait të tij dhe varësisë së nënës nga droga. I rritur nga gjyshja e tij, e cila zotëronte 19 armë dhe ofronte dashuri të fortë, ai shërbeu në Luftën e Irakut si marins, pastaj mori një diplomë në drejtësi nga Yale dhe u bë një sipërmarrës. Kujtimet e tij, Hillbilly Elegy, tërhoqën vëmendjen kombëtare dhe ai u zgjodh në Senat në vitin 2022 para se të bëhej nënkryetar i SHBA-së në vitin 2025.
11. Larry Ellison, 81 vjeç
Nëna e pamartuar 19-vjeçare e Ellison e dha atë për birësim në nëntë muaj pasi ai u sëmur me pneumoni. U rrit nga tezja dhe xhaxhai i tij i madh, të cilët humbën biznesin e tyre të pasurive të paluajtshme gjatë Depresionit të Madh dhe bënë një jetesë modeste si auditor për autoritetin e strehimit publik. Më vonë ai e la kolegjin dy herë përpara se të bëhej një titan i teknologjisë.
12. George Soros, 95 vjeç
Ai i mbijetoi pushtimit nazist të Hungarisë kur ishte fëmijë dhe u diplomua në Shkollën e Ekonomisë të Londrës duke punuar si hamall dhe kamerier, para se të ndiqte rrugën e tij për t’u bërë një nga financuesit më me ndikim në botë.
13. Donald Friese, 85 vjeç
Jetim që në fëmijëri, Friese punoi në një fermë qumështi në moshën 12 vjeç përpara se të regjistrohej në ushtri. Pas një shërbimi trevjeçar, ai u transferua në Kaliforni me 125 dollarë dhe siguroi një punë në magazinën e C.R. Laurence, të cilën përfundimisht e mori përsipër dhe më pas e shiti për 1.3 miliardë dollarë në vitin 2015.
14. David Walentas, 87 vjeç
Si punëtorë ferme që kur ishte fëmijë, ai dhe vëllai i tij ishin “diçka midis një jetimi dhe një shërbëtori me kontratë”. (shih “Gjashtë Mësime nga një Miliarder që dikur shiti gjakun e tij për të blerë ushqim”)
15. Howard Schultz, 72 vjeç
Schultz u rrit në një projekt strehimi në Bruklin. Kur ishte 7 vjeç, babai i tij, një shofer shpërndarjeje pelenash, e la punën; ai nuk kishte sigurim ose pagë. Personi i parë në familjen e tij që u diplomua nga kolegji, Schultz ndoqi Universitetin e Miçiganit Verior me një bursë futbolli. U bashkua me një kompani të vogël të quajtur Starbucks në vitet 1980; pjesa tjetër është histori.
16. Clarence Thomas, 77 vjeç
Babai i tij e braktisi familjen kur ai ishte shumë i vogël. Nëna e dërgoi Thomasin, 7 vjeç në atë kohë, dhe vëllanë e tij më të vogël, Myers, të jetonin me gjyshërit e tyre në Savannah, duke siguruar më shumë stabilitet. I arsimuar në një shkollë katolike, ai vazhdoi Shkollën e Drejtësisë Yale dhe, në vitin 1991, u pranua në Gjykatën Supreme të Shteteve të Bashkuara.
17. Bob Parsons, 75 vjeç
Fëmijë i kumarxhinjve të zellshëm, Parsons u rrit “i varfër” në qendër të qytetit të Baltimorit. Shkolla nuk ishte strehë pasi ai dështoi në klasën e 5-të dhe pothuajse dështoi në të 12-tën. I regjistruar në Marinë, ai u dërgua në Vietnam në vitin 1969. Ai u kthye me PTSD, por me fokus. Ai mësoi vetë të programonte dhe filloi disa biznese, përfshirë firmën e hostimit të faqeve të internetit GoDaddy.com, të cilën përfundimisht ua shiti investitorëve, përfshirë KKR.
18. Jay-Z, 56 vjeç
I rritur në projektet famëkeqe të strehimit Marcy në Brooklyn, Jay-Z ishte një trafikant droge përpara se të bëhej muzikant. Ai bashkëthemeloi labelin e tij muzikor kur askush nuk do t’i jepte një marrëveshje regjistrimi për albumin debutues.
19. Sonia Sotomayor, 71 vjeç
Sotomayor u rrit në një qendër strehimi në Bronx. Ajo u diagnostikua me diabet të të miturve në moshën 7 vjeç. Babai i saj vdiq kur ajo ishte 9 vjeç. Pasi ndoqi shkollat katolike, ajo ia doli të shkonte në Princeton, ku u kualifikua lehtësisht për ndihmë financiare duke pasur parasysh se familja e saj nuk kishte një llogari bankare. U bë gjyqtare e Gjykatës së Lartë në vitin 2009.
20. Dr. Dre, 61 vjeç
Reperi thuajse nuk doli dot kurrë për të blerë këpucë kur ishte fëmijë. “Do të bëja atë që duhej të bëja.” (shih “Dr. Dre për t’u bërë miliarder”).
Lista e plotë e Forbes me 250 personalitete nga fusha të ndryshme që formësuan veten.
