Rasti i Eva Dumanit është një nga historitë më të forta që ilustron dramën e fëmijëve të çuar në zonat e luftës në Siri gjatë viteve të fundit. Ajo u largua nga Shqipëria në moshën 9-vjeçare, në një periudhë kur shumë shtetas nga vende të ndryshme u përfshinë ose u tërhoqën drejt zonave të kontrolluara nga Shteti Islamik.
Pas vdekjes së babait të saj në luftime, Eva dhe vëllai i saj mbetën të vetëm dhe përfunduan në kampet e mbipopulluara në veri të Sirisë, si al-Hawl, një nga kampet më të mëdha dhe më problematike në rajon. Aty, mijëra gra dhe fëmijë jetojnë në kushte ekstreme: mungesë ushqimi, shërbime shëndetësore të kufizuara dhe rrezik i vazhdueshëm nga dhuna dhe radikalizimi.
Arratisja e saj nuk ishte e lehtë. Sipas raportimeve, Eva kishte planifikuar me kujdes largimin, duke përfituar nga momentet me më pak kontroll në kamp. Ajo eci për orë të tëra në kushte të vështira fizike dhe psikologjike, derisa arriti në një rrugë kryesore ku mundi të siguronte transport. Më pas, me ndihmën e kontrabandistëve, kaloi kufirin drejt Turqise, një rrugë e rrezikshme që shumë të tjerë nuk arrijnë ta përfundojnë.
Kthimi në Shqipëri shënon një pikë kthese në jetën e saj. Ribashkimi me nënën dhe familjarët pas 12 vitesh ishte një moment emocional dhe simbolik, që shënon fundin e një kapitulli të errët. Megjithatë, sfidat përpara mbeten të mëdha: rikthimi në jetën normale, integrimi në shoqëri dhe përballja me traumën e përjetuar.
Eva tashmë ka nisur të ndjekë shkollën për të vazhduar arsimin e ndërprerë, duke treguar një vullnet të fortë për të ndërtuar një të ardhme ndryshe.
Historia e saj vjen në një moment kur çështja e shtetasve shqiptarë në kampet siriane mbetet e pazgjidhur. Dhjetëra gra dhe fëmijë shqiptarë ende ndodhen në këto kampe, ndërsa proceset e riatdhesimit janë të ngadalta dhe të ndërlikuara, për shkak të sfidave ligjore, të sigurisë dhe diplomatike.
Familjarët e tyre në Shqipëri vazhdojnë të bëjnë thirrje për ndërhyrje më të shpejtë nga institucionet shtetërore, duke kërkuar kthimin e të afërmve të tyre dhe mundësinë për të nisur një jetë të re larg konfliktit. Rasti i Eva Dumanit shihet si një shpresë se, pavarësisht vështirësive, kthimi është i mundur.
