Në Gazë, një nga zonat më të rrezikshme dhe më të paqëndrueshme në botë, Kosova po ndërmerr për herë të parë një hap të rëndësishëm në skenën ndërkombëtare, duke u bërë pjesë e një misioni stabilizues të mandatuar nga Kombet e Bashkuara.
Vendosja e trupave të saj në një territor ku kufiri mes rendit dhe kaosit është shpesh i paqartë, e afron Kosovën më shumë me zhvillimet globale, por njëkohësisht edhe me rreziqet që ato sjellin.
Forca Ndërkombëtare Stabilizuese (ISF) buron nga një plan 20-pikësh i presidentit amerikan Donald Trump, i cili synon t’i japë fund luftës mes Izraelit dhe Gazës. Kjo forcë shumëkombëshe pritet të angazhohet në trajnimin e policisë lokale, sigurimin e kufijve, ruajtjen e rendit publik dhe mbështetjen e procesit të çmilitarizimit të territorit nga Hamasi.
Ky i fundit, që kontrollon Gazën që nga viti 2006 dhe konsiderohet organizatë terroriste nga SHBA-ja dhe aleatët e saj, ndezi konfliktin aktual me sulmin e tetorit 2023 ndaj territorit izraelit. Ndërsa ka sinjalizuar gatishmëri për të hequr dorë nga qeverisja e Gazës, ai nuk ka pranuar të dorëzojë armët – një pikë ku qëndrimi i Trump mbetet i prerë.
Sipas planit, përbërja e plotë e kësaj force nuk është finalizuar ende, por, në bazë të Rezolutës 2803 të OKB-së, ajo do të operojë në koordinim me Izraelin, Egjiptin dhe një forcë të re policore palestineze.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, kishte njoftuar që në janar se Forca e Sigurisë së Kosovës (FSK) do t’i bashkohej këtij misioni. Më pak se tre muaj më vonë, Kuvendi i Kosovës miratoi dërgimin e trupave, ndërsa tashmë një ekip paraprak është në terren për të vlerësuar kushtet e operimit.
Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, e cilëson këtë zhvillim si një moment historik për Kosovën, duke theksuar se është hera e parë që vendi merr pjesë në një mision të mandatuar nga OKB-ja. Sipas tij, kjo dëshmon besimin e partnerëve ndërkombëtarë në kapacitetet e FSK-së për të operuar në një rajon kaq të ndjeshëm si Lindja e Mesme.
Ai nënvizon gjithashtu se përfshirja e Kosovës nuk është rastësore, por rezultat i përgatitjeve të vazhdueshme dhe koordinimit të ngushtë me SHBA-në. Një oficer amerikan ndërlidhës është përfshirë drejtpërdrejt në strukturat e FSK-së, ndërsa vendosja e ekipit në Gazë është bërë në bashkëpunim të plotë me komandën e forcës ndërkombëtare.
Kontingjenti i parë pritet të përbëhet nga 22 pjesëtarë, të cilët do të rotacionohen deri në përfundimin e misionit, që parashikohet në vitin 2027. Megjithëse autoritetet kosovare janë të vetëdijshme për rreziqet në terren, ato theksojnë se janë marrë masa për minimizimin e tyre dhe për garantimin e kushteve të sigurta operacionale.
Ekspertët ndërkombëtarë, megjithatë, shprehin rezerva. Sipas analistit Khaled Elgindy, një mision i tillë përballet me rrezikun që të përfshihet drejtpërdrejt në luftime, ose të perceptohet si një instrument që favorizon interesat e sigurisë së Izraelit, në vend që të mbrojë popullsinë palestineze.
Nga ana tjetër, eksperti Charles Kupchan e konsideron angazhimin e Kosovës më shumë simbolik dhe me rrezik të kufizuar, duke theksuar se kërcënimet kryesore lidhen me mundësinë e incidenteve në terren apo reagimeve politike.
Përveç Kosovës, edhe vende si Shqipëria, Turqia, Indonezia, Maroku, Kazakistani dhe Azerbajxhani kanë shprehur gatishmëri për të kontribuar në këtë forcë, e cila pritet të arrijë rreth 20 mijë trupa dhe të mbështesë monitorimin e armëpushimit mes palëve.
Në planin diplomatik, përfshirja e Kosovës shihet si një investim strategjik në marrëdhëniet me SHBA-në. Sipas Kupchan, kjo është një përpjekje për të treguar se Kosova nuk është vetëm një aleate besnike, por edhe aktive, e gatshme të kontribuojë në sigurinë ndërkombëtare. Një angazhim i tillë mund të ndikojë pozitivisht në aspiratat e saj për integrim në BE dhe NATO.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se nisma të tilla kanë pak gjasa të sjellin një paqe të qëndrueshme nëse nuk adresohen shkaqet rrënjësore të konfliktit, si statusi i territoreve, vendbanimet dhe shtetësia palestineze. Në mungesë të një zgjidhjeje gjithëpërfshirëse, ekziston rreziku që misioni të mbetet i përkohshëm ose të prodhojë pasoja të paparashikuara.
Për Kosovën, megjithatë, ky angazhim shënon më shumë sesa një mision ushtarak, ai përfaqëson një provë konkrete të rolit që synon të luajë në rendin ndërkombëtar.
