Korporata e Industrisë Mekanike dhe Kimike e Turqisë (MKE) ka njoftuar përmes një komunikate për shtyp se ka nënshkruar një marrëveshje me Shqipërinë për furnizimin me gjashtë obuzë të tipit Boran (ATLTH) si dhe municione.
Shqipëria është vendi i dytë anëtar i NATO-s dhe vendi i dytë evropian pas Maqedonisë së Veriut që blen obuzin Boran.
Korporata e Industrisë Mekanike dhe Kimike e Turqisë (MKE) është një prodhues shtetëror i mbrojtjes që operon nën varësinë e Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare.
Shqipëria po forcon kapacitetet e saj të altilerisë përmes blerjes së obuzit të lehtë të tërheqshëm dhe të transportueshëm nga ajri BORAN 105 mm të kompanisë turke MKE.
Marrëveshja, e cila përfshin gjashtë obuzë dhe municione, rrit aftësinë e Shqipërisë për të dislokuar me shpejtësi artileri precizioni në terren të vështirë, duke përforcuar njëkohësisht gatishmërinë operacionale të NATO-s në krahun e saj juglindor.
BORAN ndërthur peshën e lehtë, transportueshmërinë me helikopter, pozicionimin e shpejtë dhe kontrollin e zjarrit të ndihmuar nga GPS për të ofruar mbështetje të saktë dhe të shpejtë me zjarr në operacione me lëvizshmëri të lartë. Shkalla e tij e lartë e lëvizshmërisë dhe aftësia për të lëshuar breshëri të dendura përpara se të ndryshojë pozicion me shpejtësi, e bëjnë atë mjaft të përshtatshëm për mbrojtjen e kufijve, luftën në zona malore dhe misionet e përforcimit të shpejtë të aleatëve, duke reflektuar rëndësinë në rritje të artilerisë me mbijetesë të lartë dhe lehtësisht të dislokueshme në mbarë Evropën.
Më 5 korrik 2026, kontraktori kryesor shtetëror i mbrojtjes në Turqi, MKE, njoftoi zyrtarisht një arritje të re për obuzin e tij të lehtë të tërheqshëm dhe të transportueshëm nga ajri BORAN 105 mm, duke konfirmuar Shqipërinë si klientin e dytë evropian dhe anëtar të NATO-s për këtë sistem. E nënshkruar përpara Samitit të NATO-s të vitit 2026 në Ankara, marrëveshja mbulon dorëzimin e gjashtë obuzëve BORAN dhe sasive të ndryshme të municioneve për Forcat e Armatosura Shqiptare. Më shumë se një prokurim standard, kjo marrëveshje pasqyron praninë në rritje të MKE-së në tregun evropian të mbrojtjes dhe shënon një hap të ri në thellimin e partneritetit ushtarak mes Turqisë dhe Shqipërisë. Duke kombinuar lëvizshmërinë e lehtë, dislokimin e shpejtë dhe performancën e jashtëzakonshme të qitjes, BORAN pritet t’i japë Shqipërisë një kapacitet artilerie mjaft agjile, të përshtatur me kërkesat moderne operacionale të NATO-s.
I zhvilluar nga inxhinierët e MKE-së me kapacitete vendase dhe kombëtare, obuzi BORAN 105 mm përdoret në mënyrë aktive nga Forcat e Armatosura Turke prej vitesh dhe e ka provuar tashmë veten në mjedise operacionale kërkuese. Ky sistem u eksportua për herë të parë në Bangladesh në vitin 2024, duke shënuar eksportin e parë të obuzëve në historinë e Republikës së Turqisë, përpara se të hynte në inventarin e Maqedonisë së Veriut në vitin 2025. Shqipëria tashmë bëhet destinacioni i dytë evropian i NATO-s për BORAN-in, duke konfirmuar reputacionin në rritje të kësaj arme në radhët e forcave të armatosura aleate.
Sipas marrëveshjes së nënshkruar me autoritetet shqiptare, MKE do të dorëzojë gjashtë obuzë BORAN dhe një sasi të papublikuar municionesh. MKE deklaroi se nënshkrimet u hodhën përpara Samitit të NATO-s, duke e bërë marrëveshjen një arritje të rëndësishme të industrisë së mbrojtjes midis dy shteteve anëtare të NATO-s, në një kohë kur kohezioni i aleancës, lëvizshmëria dhe përforcimi i shpejtë janë qendrore në planifikimin e sigurisë evropiane.
Vlera e BORAN-it për Shqipërinë shkon përtej blerjes së një sistemi të thjeshtë artilerie; ai përfaqëson një hap cilësor në lëvizshmërinë taktike, mbijetesën dhe mbështetjen e shpejtë me zjarr. Me një peshë prej rreth 1,700 kg dhe i modifikueshëm sipas kërkesave të klientit, ky obuz është ndër sistemet më të lehta në klasën e tij, gjë që e bën atë veçanërisht të përshtatshëm për terrenin malor të Shqipërisë, zonat bregdetare dhe pozicionin e saj strategjik në krahun juglindor të NATO-s. Aftësia e tij për t’u transportuar nga ajri me helikopterë Sikorsky S-70 dhe Chinook, për t’u lëvizur me automjete taktike, për t’u vënë në punë në më pak se një minutë dhe për të realizuar qitje duke qëndruar mbi rrotat e veta, u jep forcave shqiptare një kapacitet artilerie mjaft fleksibël për mbrojtjen e kufirit, reagimin ndaj krizave dhe misionet e ndërveprueshmërisë së NATO-s. I pajisur me një Sistem të Kontrollit të Zjarrti të mbështetur nga GPS, shënjestër panoramike dhe karakteristika të dislokimit të shpejtë, BORAN mundëson që njësitë e artilerisë të qëllojnë me saktësi, të ripozicionohen shpejt dhe të ruajnë mbijetesën në kushtet moderne të fushëbetejës, ku shpejtësia, saktësia dhe lëvizshmëria janë vendimtare.
Performanca e spikatur e sistemit është shpejtësia e tij e jashtëzakonshme e qitjes. Në kushte normale pune, BORAN mund të qëllojë gjashtë predha në minutë, ndërsa në situata kritike mund të lëshojë 12 predha të sakta në vetëm 33 sekonda — një kapacitet ky që thyen rekord botëror në klasën e tij sipas MKE-së. Për Shqipërinë, kjo do të thotë se edhe një forcë artilerie kompakte mund të gjenerojë mbështetje me zjarr intensive, të saktë dhe të shpejtë për këmbësorinë e lëvizshme, trupat malore, misionet e mbrojtjes kufitare dhe skenarët e reagimit të shpejtë të lidhur me NATO-n.
BORAN i jep Shqipërisë një strukturë artilerie më agjile dhe më të përshtatshme për gjeografinë e Ballkanit, ku terreni malor, korridoret e ngushta, pikat e aksesit bregdetar dhe situatat taktike që ndryshojnë shpejt kërkojnë sisteme që mund të dislokohen shpejt dhe të ndryshojnë pozicion përpara se të shndërrohen në shënjestër. Gjashtë tyta nuk do ta ndryshojnë bilancin rajonal vetëm nga pikëpamja e numrave, por ato do të përmirësojnë aftësinë e Shqipërisë për të përforcuar zonat kryesore, për të mbështetur operacionet e aleatëve dhe për të kontribuar në mënyrë më kredibile në krahun juglindor të NATO-s.
Marrëveshja mbart gjithashtu një mesazh më të gjerë gjeopolitik. Turqia po forcon rolin e saj si një furnizues mbrojtjeje me vlerë të lartë për partnerët e NATO-s në Ballkan, ndërsa Shqipëria përfiton një kapacitet modern artilerie nga një aleat i besueshëm me lidhje ushtarake të kahershme. Kjo përforcon marrëdhëniet pozitive të mbrojtjes midis Ankarasë dhe Tiranës dhe tregon se si inxhinieria turke, përmes MKE-së, po bëhet një shtyllë gjithnjë e më e rëndësishme e zhvillimit të kapaciteteve të NATO-s në Evropë.
Blerja e MKE BORAN nga Shqipëria përfaqëson më shumë sesa shitjen e gjashtë obuzëve 105 mm; është një dëshmi e qartë e maturisë mbrojtëse-industriale të Turqisë, e ekselencës inxhinierike të MKE-së dhe e përkushtimit të Shqipërisë për të forcuar forcat e saj të armatosura me fuqi zjarri të provuar dhe të përputhshme me NATO-n. Me dizajnin e tij të lehtë, dislokimin e shpejtë, kontrollin e avancuar të zjarrit dhe aftësinë e jashtëzakonshme për të lëshuar 12 predha të sakta në 33 sekonda, BORAN i jep Shqipërisë një kapacitet artilerie më të mprehtë, më të shpejtë dhe më fleksibël, duke thelluar njëkohësisht partneritetin ushtarak strategjik midis Turqisë dhe Shqipërisë.
