Ankthi, depresioni dhe pasiguria po kthehen në shqetësime për brezin e ri shqiptar. Studimet e fundit zbulojnë të dhëna që ngrenë pikëpyetje mbi ndikimin e shkollës, presionit social dhe frikës për të ardhmen në shëndetin mendor të të rinjve
Stresi nga shkolla dhe puna, pasiguria për të ardhmen, vështirësitë ekonomike dhe presioni i vazhdueshëm për t’ia dalë në një shoqëri gjithnjë e më konkurruese po ndikojnë në mirëqenien emocionale të të rinjve. Shëndeti mendor i brezit të ri po merr gjithnjë e më shumë vëmendje, ndërsa studime të publikuara gjatë vitit 2026 japin një panoramë të re edhe për Shqipërinë.
Një nga kërkimet më të fundit është studimi ndërkombëtar EARLY 2025, rezultatet e të cilit u publikuan në mars të vitit 2026. Në të morën pjesë 5,817 të rinj të moshës 15–24 vjeç nga 12 vende, përfshirë Shqipërinë.
Nga 550 pjesëmarrësit shqiptarë, 28.2% shfaqën tregues të lidhur me depresionin, ndërsa 18.3% rezultuan me tregues të lidhur me ankthin, sipas instrumenteve të vlerësimit të përdorura në studim.
Këto rezultate nuk përbëjnë diagnoza mjekësore dhe nuk mund të përgjithësohen për të gjithë të rinjtë shqiptarë, por japin një sinjal të rëndësishëm për sfidat emocionale me të cilat përballen një pjesë e tyre.
Stresi nga shkolla dhe rrjetet sociale, ndër faktorët që ndikojnë tek të rinjtë
Një tjetër studim i publikuar në shkurt të vitit 2026 nga revista akademike Polis, me titullin “Stressors and coping strategies in a sample of Albanian Adolescents”, ka analizuar burimet e stresit dhe mënyrat se si adoleshentët shqiptarë përpiqen ta përballojnë atë.
Rezultatet tregojnë se 58.1% e pjesëmarrësve përmendën shpërqendrimin nga rrjetet sociale dhe zhurmat si pengesa për përqendrimin. Ndërkohë, 51.6% deklaruan se gjatë netëve të shkollës flinin vetëm 5–6 orë.
Një tjetër tregues është se 61.3% e të anketuarve mendonin se stresi ndikonte negativisht në rezultatet e tyre akademike.
Studimi evidenton gjithashtu se një pjesë e konsiderueshme e adoleshentëve nuk ka njohuri të mjaftueshme për teknikat e menaxhimit të stresit.
Çfarë i shqetëson më shumë të rinjtë shqiptarë?
Një panoramë interesante vjen edhe nga një material i publikuar nga Kombet e Bashkuara në Shqipëri më 10 tetor 2026, në kuadër të Ditës Botërore të Shëndetit Mendor.
Duke iu referuar një pyetësori të platformës U-Report, materiali evidenton se 42% e të rinjve pjesëmarrës identifikuan stresin nga studimet ose puna si faktorin që ndikonte më shumë në mirëqenien e tyre.
Vështirësitë financiare dhe pasiguria për të ardhmen renditeshin gjithashtu ndër shqetësimet kryesore.
Një tjetër e dhënë që tërheq vëmendjen është se tre në katër të anketuar nuk e dinin ose nuk ishin të sigurt se ku mund të drejtoheshin për të kërkuar mbështetje për mirëqenien dhe shëndetin e tyre mendor.
Kjo tregon se, përtej vetë shqetësimeve emocionale, një sfidë tjetër mbetet edhe njohja e mundësive për të marrë ndihmë.
Pse është kaq e rëndësishme të flitet për shëndetin mendor?
Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se rreth një në shtatë adoleshentë të moshës 10–19 vjeç në botë përjeton një problem të shëndetit mendor.
Ankthi dhe depresioni janë ndër vështirësitë më të zakonshme, ndërsa shenjat e para mund të shfaqen përmes ndryshimeve në gjumë, përqendrim, marrëdhënie shoqërore dhe sjellje.
Specialistët e shëndetit mendor theksojnë rëndësinë e identifikimit të hershëm të vështirësive emocionale dhe të krijimit të një mjedisi ku të rinjtë mund të flasin hapur për problemet e tyre.
Izolimi, trishtimi i vazhdueshëm, humbja e interesit për aktivitetet e përditshme, ankthi i përsëritur dhe vështirësitë me gjumin janë disa prej shenjave që meritojnë vëmendje, veçanërisht kur zgjasin dhe ndikojnë në jetën e përditshme.
Familja dhe komunikimi, një mbështetje e rëndësishme
Përballë këtyre sfidave, mbështetja nga familja, miqtë dhe shkolla mund të luajë një rol të rëndësishëm.
Të rinjtë kanë nevojë për hapësira ku mund të shprehin shqetësimet pa u paragjykuar, ndërsa prindërit duhet të jenë të vëmendshëm ndaj ndryshimeve në sjelljen dhe gjendjen emocionale të fëmijëve të tyre.
Kërkimi i ndihmës profesionale nuk duhet parë si një shenjë dobësie, por si një hap i rëndësishëm për të kuptuar dhe përballuar vështirësitë.
Studimet e fundit tregojnë se shëndeti mendor i brezit të ri është një çështje që meriton më shumë vëmendje. Pas rezultateve në shkollë, angazhimeve të përditshme dhe imazhit që të rinjtë paraqesin në rrjetet sociale, ekziston edhe një realitet emocional që jo gjithmonë është i dukshëm për familjen dhe shoqërinë
