Skandali që ka përfshirë gjigantin amerikan të teknologjisë Nvidia po merr një dimension shumë më të gjerë se marrëdhënia personale mes ish-drejtorit ekzekutiv Jensen Huang dhe biznesmenes kineze Alice Huang. Një hetim i publikuar nga “The New York Times” më 20 nëntor hedh dritë mbi një rrjet kompanish, partneritetesh dhe qendrash të të dhënave që lidh bizneset e Alice Huang me subjekte kineze të teknologjisë dhe organizata që kanë marrëdhënie me ushtrinë e Pekinit.
Zbulimet ngrenë pikëpyetje për mënyrën se si procesorët më të avancuar amerikanë të inteligjencës artificiale mund të përdoren nga kompani kineze, pavarësisht kufizimeve të vendosura nga Uashingtoni për eksportimin e teknologjive strategjike.
Në qendër të hetimit është Megaspeed, një kompani me seli në Singapor, ku Alice Huang ka mbajtur një pozicion të lartë drejtues. Përmes një rrjeti biznesesh në Singapor, Malajzi dhe Kinë, kompania ka ndërtuar një aktivitet të rëndësishëm në ofrimin e fuqisë kompjuterike për inteligjencën artificiale.
Sipas gazetës amerikane, ky rrjet nuk kufizohet te klientët komercialë. Disa prej kompanive dhe institucioneve me të cilat lidhet kanë bashkëpunuar me organizata të përfshira në kërkime dhe zhvillime teknologjike me përdorim të mundshëm ushtarak.
Megjithatë, hetimi nuk provon se procesorët e blerë nga Megaspeed janë përdorur drejtpërdrejt nga ushtria kineze.
Një biznes miliardash dhe lidhja me ish-kreun e Nvidia
Historia e Megaspeed lidhet ngushtë me Alice Huang dhe bashkëshortin e saj, Kang Wei, një drejtues financiar në Kinë.
Në vitin 2023, në një kohë kur kërkesa botërore për procesorë të inteligjencës artificiale po rritej me shpejtësi, çifti prezantoi para investitorëve në Shangai një projekt për zhvillimin e qendrave të fuqisë kompjuterike në Azinë Juglindore.
Një element i rëndësishëm në prezantimin e këtij biznesi ishte marrëdhënia personale e Alice Huang me Jensen Huang, drejtuesin e atëhershëm të Nvidia.
Sipas raportimeve të mëparshme të “The New York Times”, kjo marrëdhënie u përmend në diskutimet me investitorët si një avantazh për sigurimin e procesorëve të kompanisë amerikane, të cilët ishin kthyer në një nga produktet më të kërkuara të industrisë teknologjike.
Në vitet që pasuan, Megaspeed bleu procesorë Nvidia me vlerë mbi 4 miliardë dollarë, duke ndërtuar një aktivitet të konsiderueshëm në tregun e shërbimeve kompjuterike.
Por pas këtij zgjerimi qëndronte një strukturë partneritetesh që lidhte kompaninë me disa prej emrave më të rëndësishëm të industrisë kineze.
“Anëtarët e familjes së znj. Huang kishin role të shquara dhe investime të rëndësishme në firmën e qendrave të të dhënave që themeloi Century Litong, e cila ka selinë në Shangai dhe u jep me qira fuqi kompjuterike kompanive të mëdha kineze dhe kontraktorëve ushtarakë. Anëtarët e familjes përfshijnë motrën e znj. Huang dhe z. Kang”, shkruan NYT.
Alibaba dhe laboratori me lidhje ushtarake
Një nga kompanitë që shfaqet në hetimin e gazetës amerikane është Alibaba, gjiganti kinez i teknologjisë, i cili rezulton të ketë qenë klient dhe mbështetës financiar i Megaspeed.
Sipas The New York Times, përmes infrastrukturës së ndërtuar jashtë Kinës, Alibaba kishte mundësi të përdorte procesorë të avancuar Nvidia, edhe pse kufizimet amerikane e bënin të vështirë sigurimin e drejtpërdrejtë të disa prej këtyre teknologjive në territorin kinez.
Vëmendja përqendrohet veçanërisht te marrëdhëniet e Alibabas me Zhejiang Lab, një qendër kërkimore e themeluar në vitin 2017 me pjesëmarrjen e kompanisë dhe institucioneve shtetërore kineze.
Laboratori zhvillon kërkime në inteligjencën artificiale, sigurinë kibernetike dhe sistemet e avancuara kompjuterike.
Sipas hetimit, disa prej projekteve të tij lidhen me teknologji që mund të përdoren për identifikimin e dobësive në sistemet informatike, automatizimin e sulmeve kibernetike dhe simulimin e operacioneve ushtarake.
Mes studimeve të identifikuara përmenden edhe simulime kompjuterike të skenarëve të operacioneve kundër forcave detare.
Këto lidhje marrin rëndësi të veçantë në kontekstin e kufizimeve amerikane ndaj eksportit të procesorëve të avancuar, të vendosura pikërisht për të penguar përdorimin e teknologjisë amerikane në programe ushtarake kineze.
Megjithatë, gazeta thekson se nuk ka prova që procesorët e furnizuar nga Nvidia për Megaspeed të kenë përfunduar në Zhejiang Lab ose të jenë përdorur në projekte ushtarake.
Shkencëtari kinez që lidh Alibaba-n me Nvidia
Një tjetër emër i rëndësishëm në hetim është Wang Jian, ish-drejtues i teknologjisë në Alibaba dhe drejtues i Zhejiang Lab.
Wang ka pasur prej vitesh marrëdhënie profesionale dhe personale me Jensen Huang.
Në vitin 2025, të dy u shfaqën së bashku në një aktivitet publik në Pekin, ku drejtuesi i atëhershëm i Nvidia vlerësoi punën e shkencëtarit kinez.
Por sipas The New York Times, Wang ka shërbyer gjithashtu si këshilltar special në Universitetin Kombëtar të Teknologjisë së Mbrojtjes, një institucion i lidhur me Ushtrinë Çlirimtare Popullore të Kinës.
Ky universitet ndodhet prej vitit 2015 në listën amerikane të kufizimeve tregtare, për shkak të shqetësimeve për përdorimin e sistemeve të avancuara kompjuterike në simulime që lidhen me teknologjinë bërthamore.
Nuk është e qartë nëse Jensen Huang ishte në dijeni të shtrirjes së lidhjeve ushtarake të laboratorit kinez.
Rruga përmes Malajzisë: Procesorët që nuk kalojnë kufirin kinez
Një nga zbulimet më të rëndësishme të hetimit lidhet me mënyrën se si kompanitë kineze mund të sigurojnë akses në teknologjinë amerikane pa e importuar fizikisht atë në Kinë.
Megaspeed dhe kompanitë e lidhura me të kanë përdorur qendra të të dhënave në vende të Azisë Juglindore, ku instalohen procesorët e avancuar Nvidia.
Në Malajzi, kompania Speedmatrix ka administruar procesorë të tillë në një strukturë të grupit YTL, duke ofruar shërbime kompjuterike për Alibaba-n.
Përmes lidhjeve ndërkombëtare të telekomunikacionit dhe rrjeteve me fibra optike, klientët mund të përdorin nga distanca fuqinë përpunuese të këtyre sistemeve.
Kjo krijon një problem të veçantë për autoritetet amerikane: teknologjia mund të mbetet fizikisht jashtë Kinës, ndërsa kapacitetet e saj të shfrytëzohen nga kompani kineze.
Shqetësimi është se një infrastrukturë e tillë mund të përdoret jo vetëm për shërbime tregtare, por edhe për zhvillimin e modeleve të inteligjencës artificiale me aplikime ushtarake.
Hetimi identifikon gjithashtu marrëdhënie të Megaspeed me Aivres, një kompani amerikane e lidhur me grupin kinez Inspur, i cili është përmendur në lidhje me furnizimin me teknologji për sektorin ushtarak kinez.
Nga marrëdhënia personale te dyshimet për spiunazh
Zbulimet e reja pasojnë raportimet e mëparshme për marrëdhënien jashtëmartesore mes Alice Huang dhe Jensen Huang, e cila shkaktoi një krizë në drejtimin e Nvidia-s dhe u pasua nga dorëheqja e tij si drejtor ekzekutiv në nëntor.
Sipas raportimeve të mëparshme të The New York Times, agjencitë amerikane të inteligjencës dyshojnë se Alice Huang mund të ketë bashkëpunuar me Ministrinë kineze të Sigurisë Shtetërore.
Autoritetet amerikane kanë shqyrtuar mundësinë që ajo të jetë rekrutuar për të mbledhur informacione mbi drejtuesin e Nvidia-s dhe për të ndikuar në qëndrimet e kompanisë ndaj kufizimeve amerikane për eksportin e procesorëve në Kinë.
Këto pretendime mbeten dyshime të inteligjencës amerikane dhe nuk përbëjnë përfundime të provuara gjyqësisht.
Pekini i ka hedhur poshtë akuzat për spiunazh, duke i cilësuar të pabaza.
Hetimet amerikane dhe presioni mbi Nvidia
Përtej dimensionit personal, çështja është kthyer në objekt shqyrtimi nga institucionet amerikane.
Megaspeed po hetohet për shkelje të mundshme të kufizimeve të eksportit dhe kanalizim të paligjshëm të teknologjisë së avancuar drejt Kinës.
Departamentet amerikane të Tregtisë dhe Drejtësisë po shqyrtojnë aktivitetin e kompanisë, ndërsa hetimet nuk kanë prodhuar ende përfundime përfundimtare.
Sipas Reuters, ligjvënës demokratë kanë kërkuar gjithashtu sqarime mbi kontaktet mes Nvidia-s dhe Departamentit të Tregtisë, për të përcaktuar nëse kompania ka ushtruar ndikim në mënyrën se si është trajtuar rasti Megaspeed.
Në një letër drejtuar sekretarit amerikan të Tregtisë, Howard Lutnick, ata kanë kërkuar dokumentacion dhe informacione për komunikimet mes kompanisë dhe autoriteteve.
Nvidia ka deklaruar se respekton rregullat në fuqi dhe bashkëpunon me institucionet amerikane.
Edhe Megaspeed ka mohuar shkeljen e ligjit, ndërsa Alibaba ka kundërshtuar pretendimet se ofron shërbime për ushtrinë kineze, duke theksuar se kontratat e saj ndalojnë përdorimin ushtarak të shërbimeve cloud.
Një skandal që prek garën teknologjike SHBA–Kinë
Hetimi i The New York Times e zhvendos vëmendjen nga marrëdhënia personale e ish-drejtuesit të Nvidia-s me Alice Huang drejt një problemi shumë më të madh: kontrollit të teknologjive që mund të përcaktojnë ekuilibrat ekonomikë dhe ushtarakë të dekadave të ardhshme.
Për Uashingtonin, procesorët e avancuar të inteligjencës artificiale nuk janë më thjesht produkte tregtare. Ata konsiderohen teknologji strategjike, me rëndësi për sigurinë kombëtare, zhvillimin e armëve, analizën e informacionit dhe sistemet e ardhshme të mbrojtjes.
Rasti Megaspeed nxjerr në pah vështirësinë e kontrollit të një teknologjie që mund të përdoret nga distanca, përmes qendrave të të dhënave të vendosura në shtete të treta.









