Një paralajmërim i fortë për të ardhmen e njerëzimit ka ardhur nga fizikani fitues i Çmimit Nobel, David Gross, i cili thekson se rreziku në rritje i një lufte bërthamore mund të çojë në një katastrofë ekzistenciale në dekadat e ardhshme. David Gross, laureat i Nobel Prize in Physics në vitin 2004, vlerëson se njerëzimit mund t’i mbeten rreth 35 vjet, duke u bazuar në probabilitetin në rritje të një konflikti bërthamor. Në një intervistë për Live Science, ai deklaroi se nëse dikur rreziku vlerësohej rreth 1% në vit, sot ai mund të jetë afërsisht 2% – ose një shans në 50 çdo vit.
Sipas tij, kjo llogaritje bazohet në modele matematikore të ngjashme me ato të përdorura për konceptin e half-life, që matin probabilitetin e ndodhjes së një ngjarjeje me kalimin e kohës. Fizikani shpreh shqetësim për përkeqësimin e marrëdhënieve globale, duke përmendur luftën në Evropë, tensionet me Iranin dhe krizat midis Indisë dhe Pakistanit. Ai thekson gjithashtu dobësimin e marrëveshjeve për kontrollin e armëve bërthamore.
Një moment kyç është skadimi i marrëveshjes New START më 5 shkurt 2026, marrëveshja e fundit e rëndësishme midis SHBA-së dhe Rusisë për kufizimin e arsenalit bërthamor.
Rreziku nga inteligjenca artificiale
David Gross paralajmëron edhe për rolin në rritje të inteligjencës artificiale në sistemet ushtarake. Ai thekson se ekziston rreziku që vendime kritike të merren nga makina që operojnë me shpejtësi përtej kontrollit njerëzor, ndërkohë që këto sisteme nuk janë të pagabueshme dhe mund të prodhojnë rezultate të pasakta, të njohura si “halucinacione”.
Në analizën e tij, ai i referohet edhe pyetjes së famshme të Enrico Fermi – “Ku janë të gjithë?” – duke sugjeruar se qytetërimet e përparuara mund të vetëshkatërrohen përpara se të arrijnë mbijetesë afatgjatë. Megjithëse tabloja që ai paraqet është shqetësuese, fizikani mban një optimizëm të kujdesshëm, duke theksuar se ndërgjegjësimi publik dhe presioni shoqëror mund të ndikojnë në ndryshime pozitive. “Ne i krijuam këto armë, kështu që mund t’i ndalojmë ato,” përfundon ai.
