Një reportazh investigativ i Los Angeles Times përshkruan në detaje vrasjen e Ahmad Turmus në Libanin jugor, duke e lidhur atë me përdorimin e dronëve, mbikëqyrjes së gjerë digjitale dhe sistemeve të inteligjencës artificiale në shënjestrim.
Sipas artikullit, zhurma e dronëve izraelitë ishte e pandërprerë në zonë, duke krijuar një ndjesi mbikëqyrjeje të vazhdueshme. Turmus, i cili sipas familjarëve të intervistuar kishte rol ndërlidhës midis Hezbollahut dhe banorëve lokalë të fshatit Talusa, ndodhej prej kohësh në një listë të vëzhgimit të inteligjencës izraelite.
Ngjarja kulmon më 15 shkurt, kur Turmus ishte duke vizituar familjen e tij. Në atë moment, telefoni i tij ra dhe në anën tjetër u dëgjua një zë që identifikohej si oficer ushtarak izraelit që fliste arabisht me theks të veçantë. Sipas dëshmisë së familjes, oficerit i drejtoi një pyetje kërcënuese:
“Ahmed, a do të vdesësh me ata që të rrethojnë apo vetëm?”
Turmus, sipas familjes, u përgjigj me një fjalë të vetme: “Vetëm”, përpara se ta mbyllte telefonin.
Artikulli e paraqet këtë si pjesë të një sistemi shënjestrimi që, sipas burimeve të cituara, përdor inteligjencë artificiale për të analizuar sasi të mëdha të dhënash: sinjale telefonike, kamera sigurie, rrjete sociale, Wi-Fi, regjistrime shtetërore dhe informacione të tjera digjitale. Këto të dhëna kombinohen për të krijuar “profile kërcënimi” dhe për të ndjekur lëvizjet e individëve të dyshuar.
Një ekspert i inteligjencës artificiale i cituar në artikull shpjegon se sistemi mbledh meta të dhëna telefonike, sinjale vendndodhjeje, përdorim aplikacionesh, sjellje në rrjete sociale dhe ndonjëherë edhe të dhëna financiare, duke i bashkuar në platforma analitike që standardizojnë dhe lidhin identitetet në pajisje të ndryshme.
Raporti përmend edhe përdorimin e platformave të avancuara të analizës së të dhënave, të cilat krijojnë harta të rrjeteve të marrëdhënieve dhe kronologji aktivitetesh për individët e monitoruar. Sipas tij, këto sisteme mund të identifikojnë devijime nga rutina e përditshme dhe t’i shndërrojnë në sinjale rreziku në pak sekonda.
Në sfondin e kësaj teknologjie, Turmus përshkruhet si një figurë e njohur në komunitet, e lidhur me strukturat lokale të Hezbollahut në Talusa. Familja e tij e paraqet si ish-luftëtar që më vonë kishte marrë rol administrativ, ndërsa Izraeli e përshkruan si të përfshirë në çështje ushtarake dhe financiare.
Sipas artikullit, mbikëqyrja e tij ishte pjesë e një procesi afatgjatë inteligjence që kishte nisur prej vitesh, i ndikuar nga infiltrimi i thellë i sistemeve të komunikimit dhe bazave të të dhënave në Liban. Përmendet gjithashtu se infrastruktura dixhitale e vendit, përfshirë të dhëna telefonike dhe regjistrime automjetesh, ka qenë pjesërisht e aksesueshme nga shërbimet izraelite për një periudhë të gjatë.
Ekspertët e cituar në raport paralajmërojnë për rreziqet e sistemeve të tilla, duke theksuar mundësinë e “pozitiveve të rreme”, ku individë të lidhur indirekt me persona të dyshuar mund të klasifikohen gabimisht si objektiva. Kjo, sipas tyre, krijon një iluzion sigurie, pasi algoritmet mund të përforcojnë gabimet në vend që t’i korrigjojnë ato.
Artikulli e vendos rastin në një kontekst më të gjerë global, duke përmendur se teknologji të ngjashme janë përdorur edhe më parë nga ushtria amerikane në Irak dhe Afganistan, përfshirë analiza të meta të dhënave dhe sisteme parashikuese për identifikimin e objektivave.
Në pjesën e fundit, raporti thotë se Hezbollahu ka nisur të përshtatet duke kaluar drejt strukturave më të decentralizuara dhe komunikimit më të thjeshtë, për t’iu shmangur mbikëqyrjes digjitale.
Ngjarja kulmon kur, pas telefonatës dhe ndërgjegjësimit se po gjurmohej, Turmus i kërkon familjes të largohet dhe vendos të mos arratiset. Pak minuta më vonë, teksa largohej me makinë, ai goditet nga dy raketa dhe vritet menjëherë./MAPO.al
