Operacionet kibernetike që i atribuohen Iranit po marrin një dimension të ri dhe veçanërisht të rrezikshëm. Hakerët nuk po kufizohen më vetëm te vjedhja e të dhënave apo paralizimi i shërbimeve elektronike, por po përpiqen të shkaktojnë dëme konkrete në infrastrukturën jetike, duke goditur rrjetet e furnizimit me ujë, impiantet energjetike, anijet cisternë dhe sistemet e ftohjes së produkteve ushqimore.
Sipas një investigimi të publikuar nga gazeta amerikane “The Wall Street Journal”, autoritetet e sigurisë në SHBA dhe Evropë po ndjekin me shqetësim në rritje ndryshimin e metodave të veprimit të grupeve të lidhura me Teheranin. Ngjarjet e fundit tregojnë se sulmuesit janë në gjendje të ndikojnë nga distanca në funksionimin e pajisjeve industriale.
Në qendër të raportimit janë tre incidente të regjistruara që nga vera, të cilat tregojnë se sulmet dixhitale mund të ndikojnë drejtpërdrejt në botën fizike.
Rasti i parë lidhet me impiantet e furnizimit me ujë në disa qytete të vogla të rajonit Midëest në SHBA, ku operatorët humbën aksesin në panelet e kontrollit të sistemeve të tyre dhe, përkohësisht, mundësinë për të menaxhuar funksionet jetike.
Rasti i dytë ka të bëjë me dy anije që transportonin ngarkesa energjetike drejt Teksasit. Gjatë udhëtimit të tyre në Oqeanin Atlantik, në rrjetet elektronike të anijeve u konstatuan ndërhyrje. Autoritetet amerikane po shqyrtojnë mundësinë që sulmet të kenë lidhje me Iranin, por deri më tani nuk është provuar publikisht identiteti i autorëve dhe as nuk është konfirmuar nëse janë shkaktuar dëme në sistemet e navigimit të anijeve.
Rasti i tretë dhe më karakteristik lidhet me sistemet frigoriferike të qindra dyqaneve në Evropë. Sulmuesit arritën të ndryshonin nga distanca temperaturat e funksionimit të tyre, duke shkaktuar pasoja shumë më të rënda se një ndërhyrje e zakonshme kibernetike.
Temperaturat e frigoriferëve në Francë arritën mbi 50 gradë – Zjarre dhe shkatërrim i produkteve ushqimore
Sulmi ndaj sistemeve frigoriferike në Francë konsiderohet një nga rastet më serioze të sabotimit kibernetik të regjistruara në Evropë.
Gjatë natës mes 11 dhe 12 tetorit, sulmuesit fituan akses në sistemet elektronike të kontrollit të frigoriferëve dhe ngrirësve që përdoreshin në rreth 700 ambiente tregtare, përfshirë supermarkete dhe dyqane ushqimore.
Në disa raste, temperaturat u rritën nga minus 27 gradë Celsius në më shumë se 50 gradë, duke shkaktuar shkatërrimin e sasive të mëdha të produkteve ushqimore. Rritja e temperaturës shkaktoi gjithashtu zjarre, aktivizimin e sistemeve të shuarjes së tyre dhe dëme të tjera nga uji.
Sipas të dhënave të publikuara nga gazeta franceze “Le Monde”, u regjistruan të paktën 15 zjarre të lidhura me këtë sulm.
Më 9 nëntor, qeveria franceze akuzoi zyrtarisht Gardën Revolucionare të Iranit për organizimin e operacionit. Ministri i Jashtëm, Jean-Noël Barrot, paralajmëroi se përgjegjësit do të përballen me pasoja.
Autoritetet franceze e cilësuan sulmin të paprecedentë për nga përmasat dhe agresiviteti.
Në shënjestër edhe ambientet e ruajtjes së gjakut
Shqetësimi i autoriteteve evropiane u shtua edhe më shumë pas zbulimit të ndërhyrjeve në ambientet frigoriferike ku ruhen produktet e gjakut në Francë.
Sipas Agjencisë Franceze të Dhurimit të Gjakut, persona të panjohur arritën të hynin në sistemet elektronike të kontrollit të ftohjes dhe të rrisnin parametrat e temperaturës dhe shkrirjes në nivele të rrezikshme.
Megjithatë, sistemet e alarmit u aktivizuan në kohë, duke u mundësuar teknikëve të shkëputnin pajisjet nga sistemi përpara se rezervat e gjakut të shkatërroheshin.
Ndërkohë, probleme me sistemet frigoriferike tregtare janë raportuar edhe në vende të tjera evropiane, përfshirë Britaninë e Madhe, Belgjikën, Irlandën, Suedinë dhe Holandën.
Autoritetet po hetojnë nëse bëhet fjalë për një fushatë të koordinuar sulmesh apo për operacione të ndryshme që shfrytëzojnë dobësi të ngjashme teknike.
Kush janë CyberAv3ngers dhe njësia Shahid Kaveh?
Në qendër të hetimeve është grupi iranian Shahid Kaveh, i cili, sipas autoriteteve franceze, ka lidhje me Komandën e Luftës Kibernetike të Gardës Revolucionare të Iranit.
Grupi vepron edhe përmes identiteteve në internet, ndër të cilat është edhe emri CyberAv3ngers. Në të kaluarën, ai është lidhur me sulme ndaj sistemeve industriale të kontrollit në SHBA dhe Izrael.
Shërbimet franceze të sigurisë kibernetike kanë identifikuar, sipas njoftimeve zyrtare, elemente teknike që përputhen me operacione të mëparshme të këtij grupi, si dhe gjurmë të infrastrukturës dixhitale të lidhur me Iranin.
Drejtësia franceze ka ndërmarrë veprime ndaj drejtuesve të kësaj njësie dhe të Komandës së Luftës Kibernetike të Gardës Revolucionare, mes tyre edhe Hamid Reza Lashgarian.
Teherani, megjithatë, mohon përgjegjësinë për sulmet.
Si mund të marrin hakerët kontrollin e impianteve reale?
Elementi kryesor i këtyre sulmeve është se ato nuk synojnë vetëm kompjuterët dhe sistemet e zakonshme informatike, por edhe pajisjet që kontrollojnë procese fizike.
Bëhet fjalë për të ashtuquajturit kontrollues logjikë të programueshëm, të njohur si PLC, të cilët përdoren në rrjetet e ujësjellësit, centralet energjetike, fabrikat, impiantet ushqimore dhe sistemet frigoriferike.
Këto pajisje marrin informacion nga sensorët dhe ekzekutojnë komanda që ndikojnë në funksionimin e makinerive. Për këtë arsye, një ndërhyrje në to nuk kufizohet domosdoshmërisht te vjedhja e të dhënave, por mund t’i japë sulmuesit mundësinë të ndryshojë parametrat e funksionimit, të ndërpresë prodhimin ose të shkaktojë dëmtime.
Rreziku shtohet kur këta kontrollues janë të lidhur drejtpërdrejt me internetin ose funksionojnë me mekanizma të pamjaftueshëm mbrojtjeje.
Që në muajin korrik, agjencitë amerikane kishin lëshuar një paralajmërim për aktivitetin e grupeve të lidhura me Iranin kundër sistemeve industriale të kontrollit në sektorë si furnizimi me ujë, energjia dhe infrastruktura bashkiake.
Sipas këtij paralajmërimi, disa prej sulmeve kishin shkaktuar ndërprerje të funksionimit dhe humbje ekonomike.
Inteligjenca artificiale rrit kapacitetet për sulme kibernetike
Sipas “The Wall Street Journal”, një tjetër element që shqetëson ekspertët është përdorimi gjithnjë e më i madh i mjeteve të inteligjencës artificiale nga grupet e lidhura me Iranin.
Inteligjenca artificiale mund të përdoret për të identifikuar më shpejt dobësitë e programeve kompjuterike, për të analizuar sistemet dhe për të kryer inxhinieri të kundërt të përditësimeve të sigurisë. Kjo përshpejton procese që më parë kërkonin më shumë kohë dhe personel të specializuar.
Megjithatë, ky zhvillim nuk do të thotë se mjetet e inteligjencës artificiale mund të anashkalojnë vetë çdo mekanizëm mbrojtjeje. Ato mund të ulin koston dhe kohën e përgatitjes së një sulmi, veçanërisht kur objektivat përdorin programe të vjetruara ose pajisje me dobësi të njohura.
Ekspertët vlerësojnë se Irani vazhdon të jetë pas Kinës dhe Rusisë për sa u përket kapaciteteve të përgjithshme teknologjike në fushën e luftës kibernetike. Megjithatë, ndryshimi i objektivave dhe metodave të operimit po krijon sfida të reja për shërbimet e sigurisë në vendet perëndimore.
Strategjia e re tregon se grupet e lidhura me luftën kibernetike iraniane po zgjerojnë gjithnjë e më shumë fushën e veprimit.
Ndërsa më parë pjesa më e madhe e operacioneve të tyre përqendrohej te Izraeli dhe objektivat e lidhura drejtpërdrejt me përplasjet në rajon, tashmë po regjistrohen sulme ndaj infrastrukturës amerikane dhe evropiane, me pasoja shumë më të gjera.
Sipas kreut të Drejtorisë Kombëtare të Sigurisë Kibernetike të Izraelit, Yossi Karadi, Irani po shfrytëzon mësimet e nxjerra nga përballjet e mëparshme ushtarake për të përmirësuar kapacitetet e tij në hapësirën kibernetike.
Ekspertët vlerësojnë se operacione të tilla mund të shërbejnë si një mjet presioni, duke shkaktuar kosto ekonomike dhe ndërprerje në jetën e përditshme të vendeve që konsiderohen kundërshtare të Teheranit, pa qenë e nevojshme përdorimi i mjeteve konvencionale ushtarake.
Megjithatë, nëse çdo sulm i veçantë është pjesë e një strategjie të planifikuar nga qendra prej qeverisë iraniane, mbetet ende objekt hetimi.
