Temperaturat e larta nuk japin më pushim as pas perëndimit të diellit. Gjithnjë e më shpesh, sidomos në qytete, termometri mbetet mbi 20 gradë gjatë gjithë natës dhe ndonjëherë nuk zbret as nën 25. Ky është efekti i “ishujve të nxehtësisë urbane”, asfalti, betoni, ndërtesat dhe sipërfaqet rrugore grumbullojnë energji gjatë ditës dhe e çlirojnë ngadalë pasi dielli ka perënduar, duke penguar ftohjen e ajrit.
Por problemi nuk është vetëm sikleti. Për t’u rikuperuar nga lodhja e ditës dhe për të nxitur gjumin, organizmi ynë ka nevojë të ftohet. Kur kjo nuk ndodh, gjumi bëhet më i fragmentuar, zemra punon më shumë, rritet rreziku i dehidratimit dhe edhe tretja mund të vështirësohet. Pasojat janë veçanërisht të rëndësishme për të moshuarit, fëmijët, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kronike.
Çfarë ndodh me trupin gjatë një nate me vapë ekstreme?
Dhe cilat janë strategjitë më të mira, të rekomanduara nga ekspertët, për t’u mbrojtur? Më poshtë janë disa shpjegime:
Pse trupi ka nevojë për net të freskëta?
Gjatë gjumit, trupi nuk pushon vetëm: ai ul temperaturën e brendshme, ngadalëson punën e sistemit kardiovaskular dhe aktivizon procese riparimi e rikuperimi. Nëse temperatura e jashtme mbetet e lartë, sidomos për disa net radhazi, këto mekanizma bëhen më pak efikase. Prandaj valët e të nxehtit janë veçanërisht të rrezikshme kur edhe temperaturat minimale të natës mbeten të larta.
Çfarë të bëjmë: Mbani dhomën sa më të freskët; mbyllni dritaret dhe grilat gjatë ditës, ajrosni vetëm kur jashtë është më freskët dhe, nëse keni, përdorni kondicioner në 24–26°C duke shmangur ndryshime të mëdha të temperaturës.
Pse me vapë flemë më keq?
Për të fjetur, truri duhet të ulë temperaturën e trupit me rreth një gradë. Kur ambienti është i nxehtë ose i lagësht, trupi punon vazhdimisht për t’u ftohur përmes djersitjes dhe zgjerimit të enëve të gjakut. Kjo e vonon rënien në gjumë, rrit zgjimet gjatë natës dhe ul fazën e gjumit të thellë. Rezultati është lodhje, irritim dhe vështirësi përqendrimi ditën tjetër.
Çfarë të bëjmë: Dush i vakët para gjumit, çarçafë dhe pizhame prej fibrash natyrale, shmangie e aktivitetit fizik në mbrëmje dhe evitim i alkoolit; kufizim i kafeinës dhe vakteve të rënda para gjumit.
Çfarë ndodh me zemrën dhe presionin gjatë natës së nxehtë?
Për të larguar nxehtësinë, enët e gjakut zgjerohen dhe zemra pompon më shumë gjak drejt lëkurës, edhe gjatë gjumit. Gjatë natës humbasim ujë përmes frymëmarrjes dhe djersitjes. Nëse nuk rehidrohemi siç duhet, mund të shfaqen dehidratim, ulje e presionit, dobësi dhe marramendje. Në mëngjes mund të ndjeni etje, dhimbje koke, ngërçe etj. Tek personat me sëmundje kardiovaskulare, kjo ngarkesë shtesë rrit rrezikun e komplikacioneve. Tek të moshuarit problemi është edhe më i madh, pasi ndjesia e etjes ulet me moshën.
Çfarë të bëjmë: Të pini ujë rregullisht gjatë gjithë ditës, të konsumoni fruta dhe perime, të shmangni alkoolin në mbrëmje dhe të mos ndryshoni vetë terapitë mjekësore; personat që marrin diuretikë ose ilaçe për tensionin duhet të ndjekin udhëzimet e mjekut.
A ndikon vapa edhe te tretja?
Po, edhe pse provat janë më të kufizuara. Një darkë e rëndë dhe e pasur me yndyrna rrit prodhimin e nxehtësisë gjatë tretjes, duke shtuar parehatinë gjatë natës. Dehidratimi mund të ndikojë gjithashtu në lëvizjen e zorrëve.
Çfarë të bëjmë: Darkë e lehtë me drithëra, perime, peshk ose mish të bardhë; shmangie e ushqimeve të skuqura dhe yndyrore, si dhe alkoolit. Të hahet 2–3 orë para gjumit.
Kush rrezikohet më shumë dhe kur duhet kërkuar ndihmë?
Më të rrezikuarit janë të moshuarit, fëmijët e vegjël, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kardiake, respiratore, renale ose diabet. Ata kanë më pak aftësi për të rregulluar temperaturën dhe lëngjet në trup.
Kur duhet ndihmë: Nëse shfaqen konfuzion mendor, temperaturë e lartë, vështirësi në frymëmarrje, të fikët, dobësi e theksuar ose ndryshime të vetëdijes, duhet kontaktuar menjëherë mjeku ose numri i emergjencës 112. Gjatë valëve të të nxehtit, është gjithashtu e rëndësishme të kontrollohen çdo ditë të moshuarit që jetojnë vetëm.
