Netët e nxehta mund të prishin gjumin duke e penguar trupin të çlirojë nxehtësinë që i nevojitet normalisht për t’u ftohur dhe për të pushuar.
Kur temperaturat rriten, cilësia e gjumit shpesh përkeqësohet. Netët e nxehta mund ta bëjnë më të vështirë rënien në gjumë, të shtojnë zgjimet gjatë natës dhe t’i lënë njerëzit të ndihen më pak të çlodhur ditën tjetër.
Një nga arsyet është termorregullimi, aftësia e trupit për të mbajtur temperaturën e brendshme brenda një intervali të sigurt. Gjumi është i lidhur ngushtë me temperaturën e trupit: për të fjetur dhe për ta ruajtur gjumin, organizmi zakonisht duhet të humbasë një pjesë të nxehtësisë. Dhomat e nxehta të gjumit e bëjnë këtë proces më të vështirë.
Edhe verat në Mbretërinë e Bashkuar po bëhen gjithnjë e më të nxehta. Sipas Met Office, mundësia që temperatura të kalojë 40°C në Mbretërinë e Bashkuar është tani më shumë se 20 herë më e lartë sesa ishte në vitet 1960, ndërsa ekziston një probabilitet prej 50% që një ditë tjetër me 40°C të ndodhë brenda 12 viteve të ardhshme.
Lagështia mund ta përkeqësojë problemin. Studimet mbi lagështinë dhe stresin nga nxehtësia tregojnë se lagështia e lartë rrit ngarkesën që nxehtësia i shkakton trupit. Organizmi ftohet pjesërisht nëpërmjet djersitjes. Kur djersa avullon nga lëkura, ajo largon nxehtësinë. Por kur ajri është tashmë i lagësht, avullimi bëhet më pak efikas.
Pra, si mund të flini më mirë gjatë motit të nxehtë?
Kondicioneri është një zgjidhje, por për shumë familje ai nuk është as i përballueshëm financiarisht dhe as praktik. Sipas Energy Saving Trust, çmimi i energjisë elektrike për periudhën korrik–shtator 2026 është 26.11 peni për kWh për klientët që paguajnë me debitim direkt. Një kondicioner i vogël portativ, që konsumon rreth 1 kW dhe funksionon 7 orë çdo natë për 30 net, do të kushtonte rreth 54.83 £ vetëm për energjinë elektrike, pa përfshirë blerjen e pajisjes.
Studimet mbi mbinxehjen e banesave tregojnë se hijëzimi dhe ajrosja janë strategji të rëndësishme pasive për ftohje, pasi reduktojnë nxehtësinë brenda shtëpisë pa përdorur pajisje mekanike. Përpara se të përpiqeni të ftohni ajrin, është e rëndësishme të kufizoni nxehtësinë që hyn në banesë. Mbinxehja zakonisht shkaktohet nga rrezet e diellit që hyjnë përmes dritareve (i njohur si fitim diellor) dhe nga ajri i ngrohtë jashtë.
Këta tetë hapa mund t’ju ndihmojnë ta mbani dhomën e gjumit më të freskët përpara se të bjerë nata.
1. Mbajeni diellin jashtë gjatë ditës
Në ditët me diell, mbajini të mbyllura perdet ose grilat në dritaret që përballen me diellin. Kjo zvogëlon sasinë e rrezeve që hyjnë në dhomë dhe ngrohin dyshemetë, muret dhe mobiliet. Hijëzimi i jashtëm, si grilat e jashtme, tendat ose mbulesat mbrojtëse, është edhe më efektiv, sepse ndalon një pjesë të rrezeve para se të arrijnë te xhami.
Bëni kujdes edhe me dritaret. Nëse ajri jashtë është më i nxehtë se ai brenda, hapja e tyre mund të sjellë më shumë nxehtësi në shtëpi. Hapini vetëm kur ajri jashtë është më i freskët se ai brenda, zakonisht herët në mëngjes, në mbrëmje ose gjatë natës. Mbyllini gjatë pjesës më të nxehtë të ditës nëse jashtë është më ngrohtë.
2. Përdorni ajrosje të kryqëzuar kur ajri jashtë është më i freskët
Ajrosja e kryqëzuar nënkupton hapjen e dritareve ose dyerve në anë të ndryshme të shtëpisë, në mënyrë që ajri të qarkullojë lirshëm. Kur ajri jashtë është më i freskët, kjo ndihmon në largimin e nxehtësisë së grumbulluar brenda. Studimet mbi ftohjen pasive të banesave tregojnë se ajrosja gjatë natës mund të zvogëlojë mbinxehjen, megjithëse efektiviteti i saj varet nga ndërtesa, temperatura e jashtme, siguria, zhurma dhe cilësia e ajrit.
3. Zvogëloni nxehtësinë nga verandat me xham dhe dhomat që përballen me diellin
Verandat me xham mund të bëhen shumë të nxehta, sepse rrezet e diellit kalojnë përmes xhamit dhe ngrohin sipërfaqet e brendshme. Mbajini të ajrosura gjatë ditës dhe, kur është e mundur, mbyllni dyert që i lidhin me pjesën tjetër të shtëpisë. Filmat reflektues për xhamat, perdet, grilat, tendat dhe çatitë me hije mund të reduktojnë ndjeshëm nxehtësinë.
Edhe papafingot dhe dhomat në katet e sipërme nxehen shumë, pasi çatitë thithin nxehtësinë e diellit. Ajrosja e papafingos ose përdorimi i materialeve reflektuese për çati mund të ndihmojnë në disa banesa, megjithëse këto janë ndërhyrje më të mëdha. Për shembull, panelet diellore në çati prodhojnë energji elektrike dhe njëkohësisht krijojnë një pengesë që zvogëlon transferimin e nxehtësisë drejt ndërtesës.
4. Ndryshoni vendin ku flini
Nëse dhoma juaj e gjumit ndodhet në katin e sipërm ose është e orientuar nga jugu ose perëndimi, ka shumë gjasa të jetë një nga dhomat më të nxehta të shtëpisë. Nxehtësia ngjitet lart në ndërtesë, ndërsa muret dhe çatitë që ekspozohen ndaj diellit vazhdojnë të lëshojnë nxehtësinë e grumbulluar edhe pas perëndimit.
Gjatë një vale të nxehti, mund të ndihmojë të flini në katin përdhes ose në anën veriore të shtëpisë.
5. Zvogëloni nxehtësinë dhe lagështinë brenda shtëpisë
Furrat, pianurat, tharëset e rrobave, lavatriçet dhe lavastoviljet mund ta ngrohin edhe më shumë ambientin e brendshëm. Gatimi dhe tharja e rrobave brenda shtëpisë rrisin gjithashtu lagështinë, duke e bërë më të vështirë avullimin e djersës.
Në ditët shumë të nxehta, përdorini këto pajisje herët në mëngjes ose vonë në mbrëmje. Aktivizoni aspiratorët gjatë gatimit ose dushit, pasi ata largojnë ajrin e ngrohtë dhe të lagësht përpara se të përhapet në të gjithë shtëpinë. Studimet mbi lëvizjen e lagështisë tregojnë se ventilatorët aspirues reduktojnë përhapjen e saj nga kuzhina dhe banja në dhomat e tjera.
6. Zgjidhni çarçafë dhe rroba gjumi që lejojnë frymëmarrjen e lëkurës
Një analizë mbi materialet e rrobave të gjumit dhe çarçafëve ka treguar se ato ndikojnë në rehatinë termike gjatë gjumit. Rrobat e gjumit të lehta dhe të gjera, si edhe çarçafët e hollë, ndihmojnë trupin të humbasë nxehtësinë. Pambuku dhe liri janë shpesh zgjedhje të mira, sepse thithin lagështinë dhe lejojnë qarkullimin e ajrit, megjithëse rëndësi kanë edhe endja, trashësia dhe mënyra si materiali menaxhon lagështinë. Shmangni batanijet e rënda, jorganët e trashë dhe pëlhurat sintetike të ngushta që mbajnë nxehtësinë dhe lagështinë.
7. Përdorni ventilatorët me kujdes
Studimet mbi përdorimin e ventilatorëve elektrikë gjatë motit të nxehtë tregojnë se ata mund të jenë të dobishëm në shumë situata, por siguria e tyre varet nga temperatura, lagështia, mosha, niveli i hidratimit dhe gjendja shëndetësore.
Ventilatorët nuk e ftohin ajrin. Ata lëvizin ajrin mbi lëkurë, gjë që ndihmon avullimin e djersës dhe e bën trupin të ndihet më i freskët.
Në temperatura shumë të larta, sidomos për të moshuarit ose personat e dehidratuar apo të sëmurë, vetëm ventilatori mund të mos jetë i mjaftueshëm. Nëse e përdorni, pini ujë, mos e drejtoni vazhdimisht drejt fytyrës gjatë gjumit dhe ndaloni përdorimin nëse ju bën të ndiheni më të nxehtë, të trullosur ose keq.
8. Provoni mjete të lira ftohëse në mënyrë të sigurt
Paketat e akullit të ripërdorshme, blloqet ftohëse ose jastëkët ftohës mund t’i ndihmojnë disa njerëz të ndihen më rehat. Mbështillini paketat me akull me një copë pëlhure ose vendosini mbi një tabaka, për të shmangur lagien e çarçafëve nga kondensimi ose kontaktin e drejtpërdrejtë të akullit me lëkurën.
Edhe shtresat ftohëse për dyshek ose çarçafët që përdorin ujë apo materiale me ndryshim faze mund të ndihmojnë. Këto materiale thithin, ruajnë dhe çlirojnë nxehtësinë gjatë ndryshimit të gjendjes së tyre, megjithëse kostoja dhe efektiviteti ndryshojnë.
Në mot të nxehtë, një gjumë më i mirë fillon shumë kohë përpara orës së fjetjes.
Qasja më efektive është zakonisht një kombinim masash: bllokoni rrezet e diellit gjatë ditës, ajrosni shtëpinë kur ajri jashtë është më i freskët, zvogëloni nxehtësinë që prodhojnë pajisjet shtëpiake, flini në dhomën më të freskët që keni në dispozicion dhe përdorni çarçafë që i lejojnë trupit të humbasë nxehtësinë./ScienceDaily
