Ditë përvëluese që duket se nuk mbarojnë kurrë. Makthi fillon në qershor dhe vazhdon për muaj të tërë, duke na lënë të rraskapitur.
Temperaturat e larta mund të dëmtojnë shëndetin në çdo moshë. Edhe pse janë kryesisht të moshuarit ata që vuajnë nga valët e të nxehtit gjithnjë e më të gjata dhe të vazhdueshme, me një organizëm që e ka të vështirë të rikuperohet nga stresi i shkaktuar nga vapa, efektet e nxehtësisë së zgjatur mund të prekin edhe personat më të rinj, raporton La Repubblica.
Këtë e tregojnë studime të ndryshme shkencore dhe e kujtojnë ekspertët. Është një problem që përfshin të gjitha grupmoshat, por që i vë më shumë në rrezik të moshuarit.
“Sa më e madhe mosha, aq më e vështirë është rikuperimi. Duhet të kemi parasysh gjithashtu se temperaturat nuk ulen as gjatë natës dhe, për këtë arsye, flemë keq”, shpjegon Patrizia Mecocci, drejtoreshë e Geriatrisë në Spitalin Universitar të Peruxhias dhe profesoreshë e Gerontologjisë dhe Geriatrisë në Universitetin e Peruxhias.
Dehidratimi dhe përkeqësimi i sëmundjeve
Ndër pasojat e vapës janë dehidratimi dhe përkeqësimi i sëmundjeve kronike. Tek të moshuarit vihet re edhe një aftësi më e ulët e organizmit për të shpërndarë nxehtësinë, ndërsa ndjenja e etjes zvogëlohet.
“Prandaj hidratimi është veçanërisht i rëndësishëm. Por duket sikur duhet përdorur vetëm ujë në shishe, ndërkohë që është shumë i mirë edhe uji i rubinetit – thotë profesorja Mecocci – ai që dikur quhej ‘uji i bashkisë’.”
Problemi i vapës së vazhdueshme nuk lidhet vetëm me aspektin shëndetësor, por edhe me atë social dhe ekonomik.
“Kush ka mundësi të ketë një sistem kondicionimi, e ka më të lehtë”, nënvizon ekspertja.
Vapa që vazhdon me kalimin e kohës
Krahasuar me të kaluarën, rreziku për shëndetin nuk lidhet më vetëm me të ashtuquajturën “goditje nga të nxehtit”.
“Është e vërtetë që edhe më parë arriheshin temperatura të larta, thekson geriatrja, por ato zgjatnin vetëm dy ose tre ditë. Sot, me vapën gjithnjë e më të vazhdueshme, ekziston rreziku që organet e trupit të dalin gradualisht jashtë funksionit. Dobësia dhe marramendja mund të shkaktojnë gjithashtu aksidente dhe rrëzime.”
Një vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet të moshuarve që vuajnë nga demenca.
“Po shohim disa raste ku agjitacioni rritet papritur, në mënyrë të dukshme pa ndonjë arsye. Edhe kjo mund të jetë një efekt i temperaturave të larta”, shpjegon sërish geriatrja.
Flihet keq
Gjatë verës flihet më keq dhe kjo sjell pasoja negative. Temperaturat e larta gjatë natës dhe ekspozimi më i madh ndaj dritës mund të prishin pushimin dhe të komprometojnë mirëqenien e përgjithshme.
Cilësia e gjumit priret të përkeqësohet gjatë muajve të nxehtë, me më shumë zgjime gjatë natës, vështirësi për të fjetur dhe ulje të fazës së gjumit të thellë.
Studime të ndryshme tregojnë se temperatura e ambientit ku ndodhemi, lagështia dhe drita mund të ndikojnë në sekretimin e melatoninës. Për këtë arsye bëhemi më të prirur ndaj pagjumësisë.
Sipas një studimi të publikuar në ScienceDirect, mungesa e zgjatur e gjumit dobëson sistemin imunitar dhe rrit rrezikun për zhvillimin e sëmundjeve kardiovaskulare, obezitetit dhe diabetit të tipit 2.
A të plak vapa?
Temperaturat e larta, me këtë ndikim të fortë në shëndetin e njerëzve, mund të ndikojnë edhe në procesin e plakjes.
Sipas një studimi të publikuar në Nature Climate Change, ekspozimi i përsëritur ndaj valëve të të nxehtit e përshpejton plakjen në një mënyrë të ngjashme me konsumimin e alkoolit dhe duhanit, ndërsa përdorimi i metodave për t’u freskuar duket se e kundërshton këtë fenomen.
Studimi është kryer në Tajvan, duke lidhur 30 valë të të nxehtit të regjistruara ndërmjet viteve 2008 dhe 2022 me gjendjen shëndetësore të afro 25 mijë pacientëve.
Ekspozimi ndaj vapës është llogaritur duke krahasuar matjet e temperaturës në zona të ndryshme të vendit me adresën e banimit të pjesëmarrësve.
Rezultatet treguan se vapa e tepërt ka pasoja në gjendjen inflamatore të organizmit, në presionin e gjakut dhe në shëndetin e disa organeve. Efekti ishte më i madh në zonat rurale, ku përdorimi i kondicionerëve është më i kufizuar.
Vetmia
Një tjetër aspekt që nuk duhet nënvlerësuar është vetmia, e cila gjatë periudhave me vapë të madhe mund të rrisë brishtësinë, veçanërisht te të moshuarit dhe personat me sëmundje.
Kur moti bëhet përvëlues, për këto kategori bëhet më e vështirë të dalin nga shtëpia.
“Humbet kontakti me të tjerët – vëren Mecocci – dhe të moshuarit mund të jenë më pak të kontrolluar. Për këtë arsye është e rëndësishme të krijohet një rrjet mbrojtjeje sociale, qoftë edhe me një telefonatë nga një familjar ose mik.”
Vapa dhe shëndeti
Studimet shkencore na kujtojnë se valët e të nxehtit janë një faktor rreziku për shëndetin publik. Problemi nuk prek vetëm të moshuarit dhe pacientët e brishtë, por të gjithë.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), Institutit të Lartë të Shëndetësisë (ISS) dhe Qendrës Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC), nxehtësia ekstreme rrit rrezikun e dehidratimit, goditjes nga të nxehtit, çrregullimeve kardiovaskulare, insuficiencës renale dhe përkeqësimit të shumë sëmundjeve kronike.
Për këtë arsye është mirë të ndiqen rekomandimet e zakonshme: të shmanget ekspozimi gjatë orëve më të nxehta të ditës, të mbahen ambientet të ajrosura mirë, të pihet ujë rregullisht, të ndiqet një ushqyerje e lehtë dhe t’u kushtohet vëmendje e veçantë personave më të brishtë.
