Lodhja e madhe, temperatura e lehtë sidomos gjatë natës, dhimbjet e kockave, mavijosjet që shfaqen pa ndonjë arsye të dukshme, zmadhimi i nyjeve limfatike dhe kruajtja e fortë janë simptoma të përgjithshme.
Shpesh ato lidhen me probleme jo të rënda, por nuk duhen neglizhuar.
Në vendin tonë diagnostikohen çdo vit më shumë se 33 mijë raste të reja me tumore të gjakut, ose rreth 90 raste në ditë. Këto sëmundje renditen ndër tumoret më të shpeshta dhe pritet të shtohen në të ardhmen, edhe për shkak të plakjes së popullsisë, pasi prekin më shpesh personat mbi 65 vjeç.
Shumë njerëz i njohin shenjat paralajmëruese të tumoreve më të zakonshme, si ato të zorrës së trashë, gjirit, mushkërive dhe prostatës. Ndërsa shenjat e leukemisë, limfomës dhe mielomës njihen më pak. Për këtë arsye, ato mund të kalojnë pa u vënë re, sidomos në fazat e para.
Simptoma të përgjithshme, pa arsye për panik
Termi “tumore të gjakut” përfshin rreth 100 lloje të ndryshme kanceri. Ato zhvillohen nga qelizat e gjakut, palca e kockave ose sistemi imunitar.
Pesë grupet kryesore janë: leukemitë; limfomat; mieloma; sëmundjet mieloproliferative kronike; sindromat mielodisplastike.
Këto sëmundje janë shumë të ndryshme nga njëra-tjetra. Secila shkaktohet nga ndryshime biologjike të veçanta dhe mund të shfaqet me simptoma të ndryshme.
Disa prej tyre zhvillohen shpejt dhe kërkojnë trajtim të menjëhershëm. Të tjera janë kronike dhe përparojnë ngadalë.
Edhe simptomat janë zakonisht të përgjithshme dhe mund të shfaqen edhe te shumë sëmundje të tjera, jo vetëm te kanceri. Prandaj, shfaqja e një prej këtyre shenjave nuk do të thotë automatikisht se personi ka kancer.
Megjithatë, nëse një simptomë është e re, e vazhdueshme dhe nuk ka një shpjegim të qartë, është mirë të konsultoheni me mjekun. Nëse e sheh të nevojshme, ai mund të kërkojë analiza të tjera ose t’ju drejtojë te hematologu.
Lodhje e madhe dhe e vazhdueshme
Një nga shenjat më të zakonshme është një lodhje e theksuar dhe progresive. Personi mund të ndihet i dobët dhe pa energji, edhe pse nuk ka bërë ndonjë aktivitet të pazakontë.
Ajo që ka më shumë rëndësi është ndryshimi nga gjendja normale: një lodhje e re, e vazhdueshme dhe pa një shkak të dukshëm duhet vlerësuar nga mjeku.
Në disa sëmundje të gjakut, lodhja mund të shkaktohet nga anemia. Kur ka më pak qeliza të kuqe të gjakut, indet marrin më pak oksigjen. Lodhja mund të lidhet edhe me procesin inflamator që shkaktohet nga qelizat e sëmura.
Sigurisht, lodhja mund të ketë edhe shumë shkaqe të tjera. Nëse zgjat më shumë se dy javë dhe nuk gjendet një arsye e qartë, këshillohet të flisni me mjekun.
Temperaturë ose temperaturë e lehtë
Një tjetër shenjë mund të jetë temperatura ose një temperaturë pak mbi normalen, sidomos pasdite ose gjatë natës.
Nëse kjo gjendje vazhdon për javë të tëra dhe nuk ka një shkak të qartë, duhet të vlerësohet nga mjeku.
Në disa raste, temperatura mund të shkaktohet nga infeksionet. Disa sëmundje të gjakut ulin numrin ose funksionin e qelizave të bardha të gjakut, të cilat janë të rëndësishme për mbrojtjen e organizmit.
Kur temperatura lidhet me një infeksion, mund të jetë më e lartë, mbi 38°C, dhe mund të shoqërohet me simptoma të tjera, si dhimbje fyti, kollë, probleme urinare ose shqetësime të aparatit tretës.
Djersitje e tepërt gjatë natës
Zgjimi gjatë natës me rroba ose çarçafë të lagur nga djersa, sidomos në mënyrë të përsëritur dhe pa një arsye të dukshme, është një tjetër shenjë që duhet vlerësuar.
Në disa tumore të gjakut, qelizat e sëmura çlirojnë substanca që shkaktojnë inflamacion dhe mund të ndikojnë në temperaturën e trupit. Kjo mund të çojë në djersitje të theksuar, veçanërisht gjatë natës.
Dhimbje të kockave
Dhimbjet e reja dhe të pashpjegueshme të kockave, shpinës ose kyçeve nuk duhen neglizhuar, sidomos nëse vazhdojnë dhe nuk përmirësohen me qetësues të zakonshëm.
Në disa sëmundje, qelizat e sëmura grumbullohen në palcën e kockave, aty ku prodhohen qelizat e gjakut. Ky proces mund të shkaktojë dhimbje dhe dëmtim të strukturës së kockave.
Dhimbja mund të shfaqet veçanërisht në kafkë, rruaza, brinjë, legen ose në pjesët e afërta me rrënjët e gjymtyrëve.
Humbje e pashpjegueshme në peshë
Rënia e papritur në peshë, sidomos kur shoqërohet me humbje të oreksit, mund të ketë shumë shkaqe.
Ajo mund të shfaqet edhe në disa sëmundje të gjakut. Një nga arsyet është çlirimi i substancave inflamatore nga qelizat e sëmura, të cilat mund të ndikojnë në oreks dhe në metabolizëm.
Mavijosje ose njolla gjaku pa arsye
Një shenjë tjetër që duhet kontrolluar është shfaqja e shpeshtë e mavijosjeve pa goditje apo dëmtime të dukshme.
Mund të shfaqen edhe pika të vogla të kuqe në lëkurë, të quajtura petekie, ose njolla më të mëdha të shkaktuara nga gjakderdhja nën lëkurë.
Në disa sëmundje të gjakut, kjo mund të lidhet me uljen e numrit të trombociteve, të cilat ndihmojnë në ndalimin e gjakderdhjeve.
Nëse mavijosjet shfaqen shpesh dhe pa arsye, është e rëndësishme të bëhet një vlerësim mjekësor. Në raste të caktuara, një kontroll i shpejtë mund të ndihmojë në zbulimin e hershëm të problemit dhe në parandalimin e komplikacioneve më serioze.
Gjakderdhje, infeksione dhe plagë që përsëriten
Kur sistemi imunitar dobësohet, organizmi mund ta ketë më të vështirë të luftojë infeksionet.
Si pasojë, mund të shfaqen më shpesh probleme të tilla si:
plagë ose ulçera në gojë;
inflamacion i mishrave të dhëmbëve;
abscese;
infeksione të përsëritura;
plagë në lëkurë që shërohen ngadalë.
Këto shenja nuk janë specifike për tumoret e gjakut, por nëse përsëriten shpesh ose shoqërohen me simptoma të tjera, duhet të vlerësohen nga mjeku.
Zmadhimi i nyjeve limfatike dhe i shpretkës
Nyjet limfatike në qafë, sqetulla ose në ijë mund të zmadhohen për shumë arsye. Shpesh kjo ndodh si reagim ndaj një infeksioni dhe nuk lidhet me kancerin.
Megjithatë, nëse nyjet limfatike mbeten të zmadhuara dhe nuk zvogëlohen brenda rreth një muaji, është mirë të konsultoheni me mjekun.
Në disa raste, zmadhimi i tyre mund të lidhet me limfomat ose sëmundje të tjera të gjakut.
Edhe shpretka mund të zmadhohet. Kjo mund të shkaktojë ndjesi rëndese ose presioni në pjesën e sipërme të majtë të barkut. Mund të krijojë gjithashtu ndjesinë e ngopjes së shpejtë gjatë ushqimit.
Kruarje e fortë dhe e vazhdueshme
Kruarja e gjithë trupit, veçanërisht kur është e fortë, e re dhe më e theksuar gjatë natës, është një tjetër simptomë që nuk duhet neglizhuar nëse nuk ka një shkak të qartë.
Në disa lloje limfomash, kruarja mund të lidhet me substanca që çlirohen nga qelizat e sëmura.
Më shumë rëndësi ka kruarja që është e re, intensive, zgjat për një kohë të gjatë, nuk shoqërohet me një problem të dukshëm të lëkurës dhe nuk përmirësohet me kalimin e kohës.
Kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore?
Këto simptoma nuk do të thonë domosdoshmërisht se bëhet fjalë për një tumor të gjakut. Shumë prej tyre janë të zakonshme dhe mund të shkaktohen nga infeksione, mungesa ushqyese, probleme hormonale, sëmundje inflamatore ose gjendje të tjera.
Megjithatë, është mirë të konsultoheni me mjekun nëse një ose disa prej tyre janë:
të reja dhe të pashpjegueshme;
të vazhdueshme ose përkeqësohen me kalimin e kohës;
shoqërohen me temperaturë të zgjatur, djersitje të forta gjatë natës ose humbje të pashpjegueshme në peshë;
shoqërohen me mavijosje apo gjakderdhje të pazakonta;
shoqërohen me nyje limfatike të zmadhuara që nuk largohen.
Mjeku mund të vlerësojë simptomat dhe, nëse është e nevojshme, të kërkojë analiza gjaku ose ekzaminime të tjera. Qëllimi nuk është të krijohet panik, por të mos neglizhohen shenjat e reja dhe të vazhdueshme.
