nga Prof.Dr.Pal Nikolli
Jetojmë në një kohë kur ekzistenca publike nuk matet më me peshën e mendimit, por me intensitetin e shfaqjes. Nuk ka rëndësi çfarë je, as çfarë thua, për sa kohë dukesh. Dukshmëria është shndërruar në kriterin suprem të vlerësimit shoqëror, në një lloj licence për të qenë relevant. Kush nuk shihet, sikur nuk ekziston.
Kjo nuk është thjesht një prirje kulturore, por një regjim i ri simbolik. Heshtja, reflektimi, maturia, dikur shenja force morale dhe intelektuale, sot perceptohen si dobësi. Në një hapësirë publike të pushtuar nga zhurma, mendimi i thellë nuk konkurron dot me spektaklin. Dhe spektakli nuk kërkon përmbajtje; kërkon vetëm vëmendje.
Dukshmëria ka pushuar së qeni mjet për të përcjellë ide dhe është kthyer në qëllim në vetvete. Politika, kultura, arti, madje edhe dhimbja personale, performohen për kamerën. Vlera nuk lind më nga domethënia, por nga klikimi. Në këtë logjikë, e vërteta nuk ka epërsi ndaj gënjeshtrës; të dyja vlejnë njësoj, për sa kohë prodhojnë shikime.
Por çdo sistem që ushqehet nga vëmendja e pakontrolluar prodhon varfëri të brendshme. Kur shikimi ynë shpërndahet pa kriter, ndërgjegjja mpaket. Ne mësohemi me sipërfaqen dhe humbasim durimin për thellësinë. Njeriu modern nuk është i painformuar; është i tejngopur me dukshmëri dhe i uritur për kuptim.
Paradoksi është se kjo tirani nuk imponohet me dhunë. Ajo financohet vullnetarisht. Çdo klikim, çdo ndalesë disa sekondëshe mbi atë që nuk e respektojmë, e forcon rendin e dukshmërisë. Ne bëhemi bashkëpunëtorë të një ekonomie që shpërblen zhurmën dhe ndëshkon mendimin.
Sfida e vërtetë sot nuk është të fitojmë më shumë dukshmëri, por të rikthejmë hierarkinë e vlerave: të dallojmë mes asaj që shfaqet dhe asaj që vlen. Sepse një shoqëri që adhuron vetëm dukjen, rrezikon të humbasë vetveten. Dhe në fund, ajo që humbet më shumë nuk është vëmendja jonë, por dinjiteti ynë si qenie menduese.
