Kur Francis Ford Coppola zbarkoi në fshatin e vogël të Savocës në vitin 1971 për të xhiruar sekuencat siçiliane të “The Godfather”, Enza Trimarchi ishte vetëm një rrobaqepëse 22-vjeçare. Ajo nuk e dinte se dasma filmike, do të bëhej pika e kthesës jo vetëm për karrierën e Al Pacino-s, por për vetë ekzistencën e fshatit të saj të lindjes.
Sot, në moshën 76-vjeçare, Trimarchi kujton me nostalgji dhe pak lodhje kohën kur Savoca ishte një vend ku jeta kishte mbetur e pandryshuar për shekuj.
“Nuk kishte asgjë në Savoca. Nuk kishim ujë të rrjedhshëm, pinim ujin e shiut dhe nuk kishim as televizor,” tregon ajo për CNN. “Kur ekipi i Coppola-s më pyeti nëse doja të punoja, isha entuziaste. Ishim shumë të rinj dhe bota po vinte te ne.”
Dasma që u gdhend në memorien e fshatit
Savoca u zgjodh nga Coppola si vendi i mërgimit të Michael Corleone-s, pasi qyteti i vërtetë i Corleone-s në atë kohë ishte tepër i zhvilluar për të reflektuar Siçilinë e viteve ’40. Skenat e dasmës mes Michael dhe Apollonias, të xhiruara në kishën e Shën Luçisë, mbeten sot pika pelegrinazhi për miliona turistë.
Vincenzo Pasquale, sot 72 vjeç, ishte vetëm 18 kur u përzgjodh si figurant. Ai kujton se nëna e tij e zgjoi me forcë nga gjumi që të mos humbte mundësinë e artë.
“Fitova 90,000 lireta (rreth 150 dollarë). Nuk kisha punë dhe ajo shumë ishte më shumë se sa fitonin shumica e njerëzve këtu në një vit të tërë,” thotë Pasquale.
Ai ndan edhe një prapaskenë të pathënë: gjatë xhirimeve, Al Pacino goditi kokën pas një shkalle hekuri brenda kishës.
“Gjaku po i dilte nga koka, por ai qëndroi aty pa fjalë, pa thënë as ‘au’. Ishte shumë i rezervuar dhe i qetë.”
Trashëgimia mes krenarisë dhe “lodhjes” nga turizmi
Sot, Savoca numëron më pak se 100 banorë rezidentë, por pret një fluks të pandalshëm turistësh që mbërrijnë me anije turistike nga porti i Mesinës. Bar Vitelli, vendi ku Michael i kërkoi babait të Apollonias dorën e vajzës, është shndërruar në një ndalesë kryesore ku turistët bëjnë radhë për të shijuar një granitë dhe për të rikrijuar skenat ikonike.
Historiani vendas, Salvatore Coglitore, i cili ka mbledhur dëshmitë e 40 figurantëve siçilianë për librin e tij të ardhshëm, shpjegon se për fshatarët, mbërritja e Hollywood-it ishte diçka mbinatyrore.
“Ishte sikur të kishin rënë UFO-t. Rrugët ishin me të çara, kishte pak ndriçim dhe kisha duhej të ofronte karriget e saj vullnetarisht sepse ekipi nuk kishte ku të ulej,” tregon Coglitore.
Një “dhuratë nga perëndia”
Për Enza Trimarchin, jeta pas filmit është një përzierje emocionesh. Ajo jeton ende në Savoca dhe shpesh i kërkohet nga operatorët turistikë që të nënshkruajë autografe për vizitorët. Megjithëse e konsideron këtë proces të lodhshëm, ajo pranon se filmi ishte një bekim.
“Më paguan 100,000 lireta. Nëse do ta dija që Al Pacino do të bëhej kaq i famshëm, do të kisha kërkuar një foto me të, por nuk kisha aparat,” thotë ajo duke qeshur.
Në vitin 2022, Francis Ford Coppola u shpall qytetar nderi i Savocës. Për banorët e vjetër, regjisori nuk mbetet thjesht një emër i madh i kinemasë, por njeriu që bëri që fshati i tyre i harruar në kodrat e Siçilisë të shkëlqejë përjetësisht në celuloidin e historisë.
