Britania dhe Bashkimi Evropian do të shprehin në një samit këtë javë synimin e tyre për të bashkëpunuar më ngushtë, përmes marrëveshjeve në fushën e ushqimit dhe një angazhimi për mbrojtjen. Kjo shihet si një hap drejt marrëdhënies më të fortë që synon kryeministri Andy Burnham.
Dhjetë vjet pas referendumit për Brexit-in, liderët e BE-së kanë mirëpritur vendimin e Burnham për të rihapur debatin mbi mundësinë që Britania të rikthehet në Bashkimin Evropian ose të afrohet më shumë me bllokun. Sipas tyre, situata shumë më e ndërlikuar gjeopolitike kërkon bashkëpunim më të ngushtë.
Pavarësisht tonit më pozitiv, sfida për ta kthyer vullnetin e mirë në marrëveshje konkrete mbetet e dukshme. Të dyja palët pritet të lidhin tregjet e produkteve ushqimore me ato të karbonit, por mosmarrëveshjet për madhësinë e një skeme të mobilitetit për të rinjtë dhe tarifat universitare nënkuptojnë se çdo paketë marrëveshjesh do të kërkojë edhe gjashtë muaj të tjerë për t’u finalizuar.
Burnham tha në një fjalim të hënën se një marrëveshje e re mund të funksionojë për të dyja palët dhe se qasja e Britanisë është:
“Jo kundërshtuese. Nuk po i djegim më urat. Por po tregojmë një qasje konstruktive dhe positive, duke dëshmuar se mund të bashkohemi për t’u përballur me sfidat e përbashkëta.”
Britania u largua përfundimisht nga BE-ja, duke i dhënë fund 47 viteve të anëtarësimit, gjatë të cilave shpesh kishte kundërshtuar vizionin e një “bashkimi gjithnjë e më të ngushtë”. Ajo synonte të ruante lidhjet e ngushta të sigurisë me Shtetet e Bashkuara dhe një model ekonomik më të orientuar drejt biznesit.
Deri kur Burnham rihapi debatin për Brexit-in, pas marrjes së detyrës në korrik, kjo çështje ishte zhdukur kryesisht nga diskursi politik britanik, megjithëse sondazhet sugjeronin se gjithnjë e më shumë votues po arrinin në përfundimin se largimi nga BE-ja kishte qenë një gabim.
Një diplomat i BE-së tha se marrëdhëniet ishin përmirësuar ndjeshëm që nga negociatat “toksike” të divorcit dhe se gatishmëria e dikurshme e paimagjinueshme e Britanisë për t’u përshtatur me rregullat e BE-së për produktet ushqimore, me qëllim shmangien e kontrolleve kufitare, tregonte potencialin për një bashkëpunim më të gjerë.
“Britania është fqinji ynë më i afërt, por është e vështirë të merresh vesh me të”, tha diplomati, duke folur në kushte anonimiteti. “Tani jemi në një cikël më pozitiv dhe kjo krijon mundësinë që disa gjëra të realizohen.”
KOMPROMISET TREGTARE TË BRITANISË PAS BREXIT-IT
Që nga Brexit-i, Britania ka nënshkruar marrëveshje tregtare me Australinë, Zelandën e Re dhe Indinë, si dhe ka kërkuar qasje më të mirë në tregun e BE-së.
Eksportet britanike të ushqimeve dhe pijeve drejt BE-së ranë me gati një të tretën në vitin 2025, krahasuar me vitin 2019.
Ndërkohë, Britania ka ndërtuar një rrugë të pavarur rregullatore në fusha të tilla si inteligjenca artificiale, shërbimet financiare dhe pesticidet.
Mbështetësit e Brexit-it thonë se kjo dëshmon se Britania mund të veprojë më shpejt dhe të përshtatë rregullat sipas nevojave të saj, jashtë BE-së.
Në fushën e inteligjencës artificiale, e cilësuar si një nga faktorët që kanë ndihmuar rritjen ekonomike të qëndrueshme të Britanisë këtë vit, Londra ka favorizuar një qasje me më pak kufizime, më të ngjashme me atë të SHBA-së sesa me atë të BE-së, e cila i rregullon sistemet e inteligjencës artificiale në bazë të nivelit të rrezikut.
Në bujqësi, një autoritet rregullator britanik miratoi përdorimin e disa pesticideve në sektorin e drithërave, të cilat prej kohësh nuk kishin arritur të merrnin miratimin në Bruksel.
Analistët ekonomikë thonë se masat që po diskutohen kanë ndikim relativisht të kufizuar ekonomik. Megjithatë, procesi i vlerësimit nëse qasja më e mirë në tregun e BE-së e kompenson humbjen e sovranitetit apo pamundësinë për të ndërtuar lidhje tregtare diku tjetër, do të duhet të përsëritet edhe për një gamë më të gjerë çështjesh.
Liderët pritet të diskutojnë gjithashtu mbrojtjen dhe sigurinë, fusha ku Britania tradicionalisht ka pasur ndikim të madh gjatë kohës që ishte pjesë e bllokut.
Londra kërkon gjithashtu një sinjal nëse industria e saj automobilistike mund të përfshihet në skemën “Made in Europe” (Prodhuar në Evropë), e cila synon të mbrojë prodhuesit evropianë nga importet më të lira kineze.
PREMTIMI I ARDHSHËM I BURNHAM PËR ZGJEDHJET
Anton Spisak, nga organizata kërkimore Centre for European Reform, tha se pyetja kryesore pas samitit është se çfarë do të premtojë Burnham për marrëdhëniet me BE-në në programin politik të Partisë së tij Laburiste për zgjedhjet e ardhshme, të cilat duhet të mbahen deri në vitin 2029.
Deri atëherë, Burnham mbetet i kufizuar nga angazhimet më pak ambicioze që ka trashëguar nga qëndrimet e mëparshme të partisë.
“Çdo qeveri që dëshiron vërtet të përfitojë ndjeshëm ekonomikisht nga marrëdhëniet më të ngushta me BE-në, duhet të marrë në konsideratë, në fund të fundit, anëtarësimin e plotë”, tha Spisak.
Politikanët e BE-së thonë se nuk presin që Britania të rikthehet në bllok në një të ardhme të afërt dhe se çdo afrim duhet të respektojë kërkesat themelore të BE-së, përfshirë lirinë e lëvizjes.
Megjithatë, ata pranojnë se hidhërimi i shkaktuar nga Brexit-i është zbehur përballë asaj që ata e quajnë agresion rus dhe sfidave të tjera të përbashkëta.
Ata nuk besojnë se Britania do të rikthehej në tregun e përbashkët evropian pa pasur mundësinë të ndikojë në hartimin e rregullave, veçanërisht në sektorin e saj të shërbimeve financiare.
Sipas një personi të njohur me mendimet e Burnham, kryeministri beson se lidhjet më të ngushta me BE-në mund të nxisin ekonominë britanike, të forcojnë mbrojtjen dhe sigurinë, si dhe të ndihmojnë në uljen e numrit të azilkërkuesve që mbërrijnë me gomone të vogla.
Megjithatë, kjo mund të shkaktojë edhe pakënaqësi te disa ministra.
Sondazhet tregojnë se shumica e britanikëve mbështesin rikthimin në BE, por kjo mbështetje bie ndjeshëm kur të anketuarit marrin parasysh kostot e anëtarësimit dhe vitet e negociatave që do të nevojiteshin.
“Ekonomikisht, mendoj se tashmë të gjithë e kanë kuptuar se vendimi për Brexit-in nuk ishte më i miri dhe se situata globale ka ndryshuar plotësisht”, tha Bernd Lange, një politikan gjerman i Partisë Socialdemokrate dhe kryetar i Komitetit të Tregtisë në Parlamentin Evropian.
“Është plotësisht e qartë se dyert janë të hapura për Mbretërinë e Bashk







