NASA ka publikuar detaje të reja mbi programin e saj ambicioz për kthimin e njeriut në Hënë dhe ndërtimin e një baze të përhershme hënore, duke përfshirë ulëse robotike, dronë eksplorues dhe mjete transporti për astronautët.
Kompania hapësinore Blue Origin e themeluesit të Amazon-it Jeff Bezos është një nga disa kompanitë e përzgjedhura për të ndërtuar këto mjete. SHBA synon të zbresë sërish astronautë amerikanë në Hënë përpara se presidenti Donald Trump të largohet nga detyra në vitin 2029, shkruan BBC.
Megjithatë, NASA po përballet me një garë të fortë me Kinën për rikthimin e njerëzve në sipërfaqen hënore, çka po e rrit presionin mbi agjencinë amerikane për të treguar progres në “garën e re hapësinore”.
Kina po ecën përpara me planet e saj për të dërguar astronautë në Hënë deri në vitin 2030. Në mars, ajo lëshoi anijen hapësinore Shenzhou-23 spacecraft, duke dërguar një ekuipazh astronautësh në stacionin hapësinor Tiangong space station.
Në mars, NASA njoftoi një program prej 20 miliardë dollarësh për ndërtimin e një baze të përhershme në polin jugor të Hënës deri në vitin 2032, e cila do të funksionojë me energji bërthamore dhe diellore.
Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, deklaroi të martën se këto plane nënkuptojnë se SHBA “nuk do ta heqë dorë më kurrë nga Hëna”.
Një bazë e tillë do t’i lejonte SHBA-së të zhvillojë eksperimente shkencore, të shfrytëzojë potencialisht burime të vlefshme dhe të përgatisë më lehtë misione drejt Marsit. Megjithatë, shumica e ekspertëve mendojnë se afatet kohore të NASA-s janë optimiste dhe jo realiste.
Pavarësisht suksesit të misionit Artemis II mission, gjatë të cilit katër astronautë orbituan Hënën në prill, disa shkencëtarë besojnë se Kina mund të jetë vendi i radhës që zbarkon njerëz në sipërfaqen hënore.
“Do të më habiste shumë nëse Kina arrin e para,” tha për BBC News Dr. Simeon Barber, shkencëtar i Hënës në Open University, duke theksuar vështirësitë e NASA-s në sigurimin e një anijeje të besueshme për ulje në Hënë.
Para se të dërgohen njerëz, agjencia planifikon të dërgojë ulëse robotike dhe dronë që “kërcejnë” për të eksploruar dhe hartëzuar terrenin e vështirë hënor. Po ashtu, do të dërgohen automjete transporti që do të lëvizin astronautët në sipërfaqe dhe do të mbajnë pajisje komunikimi dhe instrumente shkencore.
NASA ka bërë të ditur se kompanitë Intuitive Machines dhe Astrobotic, së bashku me Blue Origin, janë përzgjedhur për ndërtimin e këtyre mjeteve.
NASA synon që ulësi hënor i Blue Origin, i quajtur “Endurance”, të jetë i aftë për ulje precize, si dhe për navigim dhe kontroll autonom. Ndërkohë, ulësi “Griffin-1” i Astrobotic pritet të zbresë në kraterin Nobile pranë polit jugor të Hënës.
Këto mjete do të transportojnë edhe instrumente shkencore, përfshirë kamera me rezolucion të lartë dhe pajisje që përdorin dritë lazer të reflektuar për të ndihmuar uljen e saktë të anijeve.
Eksplorimi robotik pritet të zgjasë deri në vitin 2029, me rreth 25 lëshime dhe rreth 4 ton ngarkesë të dërguar në Hënë, sipas Carlos García-Galán, drejtues i programit Moon Base.
Në fazën e dytë, NASA planifikon ndërtimin e infrastrukturës energjetike në Hënë, përfshirë impiante bërthamore dhe diellore, si dhe reaktorë të vegjël të fisionit. Deri në vitin 2032, synimi është që njerëzit të mund të jetojnë në banesa “gjysmë të përhershme” në Hënë.
Roverët do t’u mundësojnë astronautëve lëvizje në distanca të gjata mbi sipërfaqen shkëmbore. Polin jugor të Hënës e bën veçanërisht tërheqës prania e mundshme e ujit të ngrirë, i cili mund të përdoret për ujë të pijshëm ose për prodhimin e oksigjenit.
Megjithatë, këto plane varen nga gatishmëria e një anijeje që mund të transportojë në mënyrë të sigurt njerëzit në Hënë.
Kompania SpaceX e Elon Musk është kontraktuar për ndërtimin e mjetit “Starship Human Landing System”, por projekti ka hasur vonesa dhe pengesa të shumta.
“Sfida kryesore është zbritja e astronautëve në sipërfaqe,” shpjegon Dr. Simeon Barber. “Duket se NASA ndodhet në një fazë ku duhet të tregojë se ka plane konkrete, ndaj ka edhe një shtysë të fortë politike pas këtyre njoftimeve.”
