Një shifër mund të jetë e saktë, por mënyra se si lexohet mund të ndryshojë ndjeshëm kuptimin e saj.
Në tregun e sigurimeve, primet, dëmet dhe rezultatet financiare janë tregues të rëndësishëm për publikun, median dhe aktorët ekonomikë. Por, për shkak të natyrës së veçantë të aktivitetit të sigurimeve, asnjë prej këtyre treguesve nuk duhet parë i shkëputur nga të tjerët.
Kjo është arsyeja pse, për të kuptuar realisht performancën e një produkti apo të një shoqërie sigurimi, duhet të shohim më shumë se një shifër.
Çfarë blejmë kur blejmë një sigurim?
Sigurimi nuk është thjesht një pagesë për një policë. Kur një individ apo biznes paguan një prim, ai transferon te siguruesi pasojat financiare të disa rreziqeve të përcaktuara në kontratë. Në këmbim, siguruesi merr përsipër detyrimin për të përballuar financiarisht dëmet që mund të lindin nga këto rreziqe.
Pra, aktiviteti i sigurimit nuk përfundon në momentin kur arkëtohet primi. Përkundrazi, aty fillon një detyrim financiar që mund të shtrihet edhe përtej periudhës kur primi është paguar. Pikërisht për këtë arsye, mënyra se si lexohen treguesit financiarë të sigurimeve është e ndryshme nga ajo e shumë aktiviteteve të tjera ekonomike.
Primi nuk është fitim
Një nga keqkuptimet më të zakonshme është barazimi i primit të arkëtuar me fitimin e siguruesit.
Por primi duhet të mbulojë një sërë detyrimesh dhe kostosh që lidhen me aktivitetin e sigurimit.
Për të kuptuar rezultatin e një produkti duhet të merren në konsideratë, ndër të tjera:
- primet e shkruara dhe primet e fituara;
- dëmet e paguara dhe dëmet e ndodhura;
- provigjonet teknike për detyrimet aktuale dhe të ardhshme;
- shpenzimet e marrjes në sigurim dhe administrimit;
- risigurimi dhe kostoja e transferimit të një pjese të riskut;
- kapitali dhe kërkesat për aftësinë paguese;
- ekspozimi ndaj dëmeve të mëdha dhe ngjarjeve katastrofike.
Kjo do të thotë se rritja e primit nuk është automatikisht rritje e fitimit.
Në të njëjtën kohë, një rritje e dëmeve të paguara nuk mund të interpretohet e vetme si tregues i dobësimit të një kompanie apo të tregut. Duhet parë edhe niveli i primeve, provigjonet, risigurimi, kapitali dhe struktura e riskut.
Pse dëmi i paguar nuk tregon gjithmonë koston e plotë të riskut?
Në sigurime ekziston një diferencë e rëndësishme ndërmjet dëmit të paguar dhe detyrimit total që lidhet me dëmin.
Një pjesë e dëmeve mund të jetë ende në proces trajtimi. Një pjesë tjetër mund të ketë ndodhur, por të mos jetë raportuar ende. Për këtë arsye, shoqëritë e sigurimit krijojnë provigjone për detyrimet që pritet të lindin. Dëmi i paguar sot nuk përfaqëson domosdoshmërisht të gjithë koston e riskut të marrë përsipër sot.
Kjo është një nga arsyet kryesore pse performanca e një produkti sigurimi duhet analizuar në një horizont kohor më të gjerë dhe jo vetëm duke krahasuar dy shifra të së njëjtës periudhë.
Çfarë na tregojnë të dhënat për sigurimin motorik?
Edhe të dhënat e tregut të sigurimit të detyrueshëm motorik tregojnë pse është e rëndësishme të shohim disa tregues së bashku.
Gjatë vitit 2025, primet e sigurimit të detyrueshëm motorik u rritën me 12.22%. Në të njëjtën kohë, dëmet motorike të paguara u rritën me 4.78%, ndërsa dëmi mesatar i paguar për MTPL u rrit nga 156 mijë në 166 mijë lekë, ose rreth 6.45%.
Ndërkohë, në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026, primet e sigurimeve të detyrueshme motorike u rritën me 4.65%, ndërsa dëmet e paguara nga këto produkte u rritën me 18.03%.
Këto të dhëna tregojnë se lëvizja e primeve nuk mund të lexohet e shkëputur nga dinamika e dëmeve dhe e kostos së riskut.
Tarifimi sipas riskut nuk do të thotë domosdoshmërisht shtrenjtim
Një tjetër koncept që kërkon të kuptohet drejt është tarifimi sipas riskut.
Parimi është i thjeshtë: risqe të ndryshme nuk duhet domosdoshmërisht të kenë të njëjtin çmim.
Në sigurimin motorik, historiku i dëmeve dhe faktorë të tjerë të riskut përdoren për të krijuar një lidhje më të drejtpërdrejtë ndërmjet profilit të të siguruarit dhe primit që ai paguan.
Kjo do të thotë se një drejtues me profil më të ulët risku mund të përfitojë një çmim më të favorshëm, ndërsa një profil me risk më të lartë mund të ketë një prim më të lartë.
Të dhënat e publikuara nga AMF treguan se në tremujorin e parë të vitit 2026, pas fillimit të aplikimit të historikut të dëmeve, primi mesatar i MTPL-së u ul me 2.48%. Pra, tarifimi sipas riskut nuk duhet barazuar automatikisht me rritje të çmimit për të gjithë të siguruarit.
Po rezultati teknik, çfarë tregon?
Rezultati teknik është një nga treguesit që ndihmon në vlerësimin e performancës së aktivitetit të sigurimit.
Por edhe ky tregues duhet lexuar në kontekst. Një rezultat teknik pozitiv tregon se aktiviteti i sigurimit ka gjeneruar një rezultat pozitiv nga vetë veprimtaria e marrjes në sigurim, por kjo shifër duhet parë së bashku me riskun e marrë përsipër, dëmet, provigjonet, shpenzimet, risigurimin dhe kërkesat për kapital e aftësi paguese.
Në fund të fundit, një shoqëri sigurimi duhet të jetë në gjendje të përmbushë detyrimet e saj ndaj të siguruarve jo vetëm sot, por edhe në të ardhmen. Qëndrueshmëria financiare e siguruesit është pjesë e mbrojtjes që merr konsumatori.
Një tregues i vetëm nuk tregon gjithë historinë
Kur lexojmë të dhënat e tregut të sigurimeve, pyetja nuk duhet të jetë vetëm:
“Sa u rrit primi?”
ose:
“Sa ishte fitimi?”
Duhet të pyesim gjithashtu:
- Sa u rritën dëmet?
- Si ndryshoi dëmi mesatar?
- Sa janë provigjonet për detyrimet aktuale dhe të ardhshme?
- Sa risk është transferuar përmes risigurimit?
- Sa kapital kërkohet për të përballuar detyrimet?
- Si ka ndryshuar ekspozimi ndaj riskut?
- Si duket rezultati në një periudhë më të gjatë?
Vetëm duke i parë këta tregues së bashku mund të krijojmë një pamje më të plotë të asaj që po ndodh në treg.
Më shumë kulturë sigurimi, më shumë vendimmarrje të informuar
Sigurimet e detyrueshme vazhdojnë të përbëjnë pjesën më të madhe të tregut shqiptar, ndërsa penetrimi i sigurimeve në ekonomi mbetet relativisht i ulët.
Kjo tregon se zhvillimi i tregut nuk lidhet vetëm me çmimin e një police. Lidhet edhe me sa mirë kuptojmë riskun, sa të mbrojtur jemi ndaj pasojave financiare të një ngjarje të papritur dhe sa e zhvilluar është kultura e sigurimit. Për një familje, pyetja nuk është vetëm “sa kushton sigurimi?”, por edhe “çfarë pasoje financiare do të kishte për mua një ngjarje e papritur?”. Për një biznes, nuk mjafton të pyetet vetëm “sa është primi?”, por edhe “a mund ta përballoj financiarisht një humbje të madhe pa sigurim?”. Sepse vlera e sigurimit nuk matet vetëm në ditën kur paguhet primi. Ajo bëhet veçanërisht e rëndësishme në ditën kur ndodh dëmi.
Të kuptojmë sigurimet
Me serinë “Të kuptojmë sigurimet”, Shoqata e Siguruesve të Shqipërisë synon të shpjegojë në mënyrë të thjeshtë dhe transparente disa prej koncepteve dhe treguesve kryesorë të industrisë së sigurimeve. Në artikujt në vijim do të ndalemi te koncepte si provigjonet teknike, risigurimi, rezultati teknik, tarifimi sipas riskut, dëmet e ndodhura dhe të paguara, si dhe tregues të tjerë që ndihmojnë në kuptimin e funksionimit të tregut. Sa më mirë të kuptohen të dhënat, aq më i informuar bëhet debati publik dhe aq më të ndërgjegjshme janë vendimmarrjet e qytetarëve dhe bizneseve.
