Sot, Kosova dhe shqiptarët kudo që jetojnë, i kanë sytë nga Haga.
Ka ditë kur një lajm nuk mbetet thjesht lajm. Ka ditë kur një vendim gjykate kalon kufijtë e një salle, merr peshën e kohës dhe hyn në kujtesën e një populli.
E tillë është 16 shtatori.
Në orën 10:00, Dhomat e Specializuara të Kosovës do të shpallin aktgjykimin e shkallës së parë në çështjen ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.
Për katër njerëzit që presin vendimin, kjo është një ditë që lidhet drejtpërdrejt me fatin e tyre. Ata, figura të rëndësishme të UÇK-së dhe të jetës politike të Kosovës pas luftës, u transferuan në paraburgimin e Dhomave të Specializuara në Hagë më 4 dhe 5 nëntor 2020 dhe kanë kaluar aty gati gjashtë vjet në pritje të përfundimit të këtij procesi.
Për familjet e tyre, këto vite kanë qenë vite pritjeje, pasigurie dhe dhimbjeje. Për drejtësinë, sot është momenti kur gjykata do të shprehet mbi përgjegjësinë penale për akuzat e ngritura.
Por për Kosovën dhe shqiptarët, kjo ditë do të përjetohet edhe në një dimension tjetër. Sepse pas emrave të katër të akuzuarve qëndron një periudhë e tërë e historisë së Kosovës: lufta e viteve 1998–1999, UÇK-ja, sakrificat dhe viktimat, Rambujeja, ndërhyrja e NATO-s, tërheqja e forcave serbe, ardhja e KFOR-it dhe rruga që çoi drejt shtetësisë së Kosovës.
ATA QË ISHIN DËSHMITARË TË ATIJ MOMENTI
Për të kuptuar peshën e asaj kohe, nuk mund të anashkalohen as dëshmitë dhe qëndrimet e atyre që ishin në qendër të vendimmarrjes ndërkombëtare.
Gjenerali Wesley Clark, atëherë Komandant Suprem i Forcave Aleate të NATO-s në Evropë, raportonte drejtpërdrejt para krerëve të shteteve dhe qeverive të NATO-s për zhvillimin e fushatës në Kosovë. Javier Solana, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, komunikonte publikisht objektivat politike të Aleancës. Tony Blair, kryeministër i Mbretërisë së Bashkuar, ishte një prej liderëve kryesorë të koalicionit ndërkombëtar dhe Britania ishte bashkëkryesuese e bisedimeve të Rambujesë.
Në anën amerikane, Bill Clinton dhe Madeleine Albright ishin në qendër të politikës së administratës amerikane ndaj krizës së Kosovës, ndërsa Richard Holbrooke zhvilloi përpjekjet diplomatike me Beogradin para fillimit të bombardimeve. Vetë NATO, më 23 mars 1999, e lidhi fillimin e operacionit me dështimin e përpjekjeve diplomatike dhe me refuzimin e kërkesave ndërkombëtare nga Beogradi.
Këto nuk janë thjesht emra të largët të një historie të kaluar. Janë dëshmi të një kohe kur vendimet e fuqive kryesore të botës u përplasën me një realitet tragjik në Kosovë dhe kur çështja e Kosovës u bë një nga çështjet më të rëndësishme ndërkombëtare të vitit 1999.
Prandaj, kur sot lexohet historia, ajo duhet lexuar e plotë: me dokumentet, dëshmitë, vendimet ndërkombëtare, viktimat dhe përgjegjësitë individuale.
SOT KOSOVA PRET BIJTË E VET
Sot Kosova pret bijtë e vet.
Pret një fjalë nga Haga.
Gjykata do të thotë fjalën e saj dhe vendimi duhet të lexohet mbi bazën e provave dhe të ligjit, pa u ndikuar nga politika, presionet apo interesat e çastit. Nuk i takon askujt ta shpallë verdiktin përpara gjykatës.
Por pikërisht këtu lind edhe pyetja që sot rëndon mbi shumë shqiptarë: a do të triumfojë drejtësia e mbështetur në prova dhe ligj, apo do të mbizotërojnë faktorë që nuk i përkasin sallës së gjyqit?
Përgjigjen duhet ta japë vetëm drejtësia.
Por njëkohësisht, historia nuk mbyllet në një sallë gjyqi.
Ajo do të vazhdojë të kërkojë përgjigje.
Sot, Kosova pret bijtë e vet.
Haga pret të thotë fjalën e saj.
Drejtësia duhet të flasë mbi provat dhe ligjin, pa frikë dhe pa ndikime.
Dhe historia do të mbetet dëshmitare e këtij gjykimi, me një pyetje që do të vazhdojë të jetojë gjatë:
A pati drejtësi për ata që sot gjykohen në Hagë?
Apo historia do të kërkojë ende përgjigjen e saj?
Gazetar
16 shtator 2026
